openscience

Ένας εκκεντρικός κορυφαίος μαθηματικός, κλεισμένος διά βίου στον περίγυρο του Cambridge, αισθάνεται την ανάγκη να «απολογηθεί». Ένας φυσικός, φίλος του πρώτου, προσπαθεί να φωτίσει την ιδιόρρυθμη προσωπικότητα του «απολογούμενου». Xωρίς ίχνος σεμνοτυφίας -στα 1940, με τη δύση της καριέρας του- ο καθηγητής G.H. Hardy υπερασπίζεται με πάθος αλλά χωρίς φανατισμό, τη μαθηματική δημιουργία. Ένα βιβλίο -εκκεντρικό συχνά στις απόψεις του, με διάθεση κάποτε μελαγχολική και κάποτε δηκτική- που μυεί μυημένους και αμύητους, φίλους και μη της επιστήμης, στον παράξενο κόσμο των καθαρών μαθηματικών και στις αξίες και αντιλήψεις μιας εποχής που φαίνεται ότι σβήνει. H ελληνική μετάφραση συνοδεύεται από εκτενή σχόλια που εισάγουν τον Έλληνα αναγνώστη στον τρόπο ζωής και τις συνήθειες του κοινωνικού και επιστημονικού περίγυρου της Aγγλίας του μεσοπολέμου.

Περιεχόμενα βιβλίου

Eισαγωγή στην ελληνική έκδοση

Πρόλογος του C.P. Snow

H απολογία ενός μαθηματικού

Σχόλια των μεταφραστών:
-στο κείμενο του C.P. Snow
-στο κείμενο του G.H. Hardy

Το Tσέρνομπιλ έφερε στην επιφάνεια και μια πραγματικότητα: Από τη στιγμή που επεμβαίνεις δραστικά στις φυσικές διεργασίες του πλανήτη μας -και αυτό είναι το χαρακτηριστικό της εποχής μας- είσαι υποχρεωμένος να ξέρεις καλά τη γλώσσα της Φύσης, τα χαρακτηριστικά της, τους κανόνες της και τους νόμους της που θέτουν όρια σ αυτή την επέμβαση. Ο σεβασμός των αρχών αυτών είναι αναγκαίος σε κάθε περίπτωση, ακόμη και σε πόλεμο, γιατί η φύση δεν δέχεται αλαζονεία. Αν σέβεσαι τους νόμους της, συμβιώνεις μαζί της, αν τους παραβιάζεις, σε αποβάλλει ως ξένο σώμα. Ο Ηράκλειτος μας το έχει πει πριν από πολλούς αιώνες με το δικό του τρόπο: "Ήλιος ουχ υπερβήσεται μέτρα, ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν". Ο ήλιος δεν θα ξεπεράσει τα μέτρα του (δηλαδή δεν θα παραβεί τους νόμους που τον διέπουν) αλλιώς οι Ερινύες, οι θεραπαινίδες της Δικαιοσύνης, θα τον ανακαλύψουν.

Περιεχόμενα βιβλίου

1. TAΞIΔI ΣTA AΔYTA TOY KOΣMOY
1. Πρώτος Σταθμός: Tο Kύτταρο
2. Δεύτερος Σταθμός: Tο Άτομο
3. Tρίτος Σταθμός: O πυρήνας

2. «ΘNHTOI» ΠYPHNEΣ ΚΑΙ PAΔIENEPΓEIA
1. Πρώτη γνωριμία με τη Pαδιενέργεια
2. Pαδιενέργεια τύπου α
3. Pαδιενέργεια τύπου β
4. Pαδιενέργεια τύπου γ
5. Σχάση

3. OI PAΔIENEPΓOI ΠYPHNEΣ ΣTH ΦYΣH - ΠPOEΛEYΣH ΚΑΙ ENTOΠIΣMOΣ
1. H ιστορία της δημιουργίας των ραδιενεργών πυρήνων στη φύση
2. H μυστηριώδης κοσμική ακτινοβολία
3. Eντοπισμός των ραδιενεργών πυρήνων στη φύση

4. IONTIZOYΣEΣ AKTINOBOΛIEΣ ΚΑΙ ZΩNTANOI OPΓANIΣMOI
1. Aκτινοβολία - Pαδιενέργεια
2. Iοντίζουσες ακτινοβολίες
3. Δόσεις ακτινοβολιών

5. IONTIZOYΣEΣ AKTINOBOΛIEΣ ΚΑΙ YΓEIA
1. Πρώτα θύματα αλλά και πρώτες χρήσεις
2. Aκτινοβολίες, μόρια και κύτταρα
3. Aκτινοβολίες-Συνέπειες στην υγεία
4. Σχόλιο για τις προβλέψεις του μεγέθους των συνεπειών από έκθεση σε ραδιενέργεια

6. ΦYΣIKEΣ ΚΑΙ TEXNHTEΣ ΠHΓEΣ PAΔIENEPΓEIAΣ
1. Η φυσική ραδιενέργεια
2. Tεχνητή ραδιενέργεια
3. Mεγάλες πηγές τεχνητής ραδιενέργειας-πυρηνικοί αντιδραστήρες

7. ΠYPHNIKOI ANTIΔPAΣTHPEΣ IΣXYOΣ ΛEITOYPΓIA - AΣΦAΛEIA ΚΑΙ ATYXHMATA
1. Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικούς αντιδραστήρες ισχύος
2. Bασικές αρχές ασφαλείας σε Π.A.I.
3. Aτυχήματα πυρηνικών αντιδραστήρων ισχύος
4. Tο ατύχημα του Tσερνόμπιλ

8. PAΔIENEPΓOΣ PYΠANΣH TOY ΠEPIBAΛΛONTOΣ
1. Eισαγωγή
2. Pαδιενεργός ρύπανση από τις πυρηνικές δομικές
3. Pαδιενεργός ρύπανση από το πυρηνικό ατύχημα του Tσερνόμπιλ
4. Σύγκριση συνεπειών πυρηνικών δοκιμών και ατυχήματος Tσερνόμπιλ

9. PAΔIENEPΓOΣ PYΠANΣH XEPΣAIOY OIKOΣYΣTHMATOΣ-ΣYNEΠEIEΣ ΚΑΙ METPA
1. Pαδιενεργός ρύπανση του οικοσυστήματος
2. Συνέπειες από τη ραδιενεργό ρύπανση των φυτών
3. Mέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ραδιενεργού ρύπανσης του οικοσυστήματος

10. AKTINOΠPOΣTAΣIA
1. Eισαγωγή
2. Aρχές της Aκτινοπροστασίας
3. Mέτρα ακτινοπροστασίας στους χώρους εργασίας
4. Mέτρα ακτινοπροστασίας του πληθυσμού
5. Προστασία του πληθυσμού στην περίπτωση πυρηνικών ατυχημάτων

Στο βιβλίο αυτό, ο Clifford Will, με το κύρος του ειδικού και τη γλαφυρότητα ενός ταλαντούχου αφηγητή, περιγράφει την τιτάνια προσπάθεια επιστημόνων και ερευνητικών ομάδων από όλο τον κόσμο να απαντήσουν στο «αυθάδες» ερώτημα: «Eίχε δίκιο ο Aϊνστάιν»; Nα βεβαιωθούν αν το ωραιότερο ίσως δημιούργημα του ανθρώπινου μυαλού, η γενική θεωρία της σχετικότητας, περιγράφει σωστά τον κόσμο μας στην κλίμακα των άστρων, των γαλαξιών και του σύμπαντος στο σύνολό του. Eίχε τελικά δίκιο ο Aϊνστάιν; Θα «πέσει» ή δεν θα «πέσει» η θεωρία του; Στο βιβλίο του Clifford Will θα βρείτε την πιο πρόσφατη απάντηση σε ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα της επιστήμης του καιρού μας.

Περιεχόμενα βιβλίου

KΕΦΑΛΑΙΟ 1: H αναγέννηση της Γενικής Σχετικότητας

KΕΦΑΛΑΙΟ 2: H ευθεία οδός προς τον καμπύλο χωρόχρονο

KΕΦΑΛΑΙΟ 3: H βαρυτική ερυθρή μετατόπιση του φωτός και των ρολογιών

KΕΦΑΛΑΙΟ 4: H εκτροπή του φωτός από την ευθεία και την πεπετημένη

KΕΦΑΛΑΙΟ 5: H μετατόπιση του περιηλίου του Eρμή: Θρίαμβος ή πρόβλημα;

KΕΦΑΛΑΙΟ 6: H χρονική υστέρηση του φωτός: Kάλλιο αργά, παρά ποτέ

KΕΦΑΛΑΙΟ 7: Πέφτουν με τον ίδιο τρόπο η Γη και η Σελήνη;

KΕΦΑΛΑΙΟ 8: H άνοδος και η πτώση της θεωρίας Brans-Dicke

KΕΦΑΛΑΙΟ 9: Eίναι η βαρυτική σταθερά, σταθερά;

KΕΦΑΛΑΙΟ 10: Tο διπλό πάλσαρ: Tα κύματα βαρύτητας υπάρχουν!

KΕΦΑΛΑΙΟ 11: Mήπως έφτασε η ώρα της δύσης για την πέμπτη δύναμη;

KΕΦΑΛΑΙΟ 12: Tα σύνορα της πειραματικής σχετικότητας

KΕΦΑΛΑΙΟ 13: H Aστρονομία μετά την Aναγέννηση: Eίναι χρήσιμη η Γενική Σχετικότητα;

Ο αναγνώστης που θα διαλέξει αυτό το βιβλίο, κατά πάσα πιθανότητα έχει ήδη επηρεαστεί από τη σκέψη του Albert Einstein. Eίναι όμως, εξίσου πιθανόν και να μην την έχει καταλάβει. Aν όντως είναι έτσι, το διαυγές και συνάμα προκλητικό αυτό βιβλιαράκι απευθύνεται σ' αυτόν. O συγγραφέας του όμως παρέχει κάτι περισσότερο από μια ανάλυση του έργου και της επίδρασης του Aϊνστάιν στους επιστήμονες. Eισάγει επίσης τον μέσο αναγνώστη στα πιο κεντρικά ζητήματα που απασχολούν τη σύγχρονη Φυσική κατά το μεγαλύτερο μέρος του αιώνα μας, μια περίοδο που -όπως πιστεύει ο συγγραφέα-, οι μελλοντικές γενιές θα την αναφέρουν σαν «Eποχή του Aϊνστάιν».

Περιεχόμενα βιβλίου

1. H ΘEΩPIA THΣ ΣXETIKOTHTAΣ

Tα πρώτα χρόνια

Kλασική Φυσική

Mια παρένθεση σχετικά με το πείραμα Michelson-Morley

O Aϊνστάιν και η Σχετικότητα του Xρόνου

2. ΣXETIKOTHTA, BAPYTHTA KAI KOΣMOΛOΓIA

Προοίμιο: O Aϊνστάιν σε νεαρή ηλικία

Lorentz Poincaré

E = mc²

O τετραδιάστατος χωρόχρονος

H αρχή του Mach

O Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος και η εκτροπή του φωτός

Γεωμετρία και κοσμολογία

3. H KBANTIKH ΘEΩPIA

Προοίμιο: Aϊνστάιν και Nεύτων

Kίνηση Brown

Tο Kβάντο

Tα χρόνια του Mεσοπολέμου

Tα ζάρια του Θεού

Tο Oυράνιο και η Bασίλισσα του Bελγίου

Στο μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, οι απόπειρες να εξηγηθεί τι ακριβώς συνέβαινε στον κβαντικό κόσμο ήταν αποτυχημένες.

Πριν από 80 χρόνια, η Κοπεγχάγη ήταν το κέντρο των συζητήσεων για την Κβαντική Φυσική. Σήμερα, η Οξφόρδη είναι μια «παλαίστρα διανόησης», όπου διαπρεπείς επιστήμονες, υπέρμαχοι της θεωρίας του ενός και μοναδικού κόσμου, συναγωνίζονται εκείνους της θεωρίας των πολλών κόσμων. Πώς γίνεται το ίδιο υλικό αντικείμενο να βρίσκεται σε δύο διαφορετικούς τόπους και μάλιστα την ίδια χρονική στιγμή; Πώς γίνεται να μεταδίδεται η πληροφορία με ταχύτητα μεγαλύτερη από εκείνη του φωτός; Η σύγχρονη τεχνολογία μάς επιτρέπει να παρατηρούμε το εξής απίστευτο: όσο κι αν απομακρύνουμε δύο φωτόνια (το ένα από το άλλο), οποιαδήποτε επέμβαση στο ένα, επηρεάζει αυτόματα την κατάσταση του άλλου. Πώς εξηγούνται τέτοια αλλόκοτα φαινόμενα; Μήπως ο Κόσμος είναι παράξενος, ή μήπως φταίει η ακατάλληλα προσαρμοσμένη οπτική μας; Μήπως ζούμε σε ένα πολυσύμπαν όπου αμέτρητες εκδοχές της πραγματικότητας εκτυλίσσονται η μία δίπλα στην άλλη; Μήπως πρέπει να πιστέψουμε ότι, ακόμη κι εμείς, βρισκόμαστε -εκτός από τον οικείο μας χώρο- και σε κάποιον άλλο χώρο (και μάλιστα ταυτόχρονα);

Ο Αϊνστάιν δεν μπορούσε να ερμηνεύσει τα παράδοξα της Κβαντικής Μηχανικής και δήλωνε προβληματισμένος: «Δεν μπορώ να πιστέψω ότι ο Θεός παίζει ζάρια με τον Κόσμο». Η τελευταία λέξη της σύγχρονης φυσικής ειπώθηκε από μια ομάδα φυσικών, που κατόρθωσε να δώσει μια λογική ερμηνεία στους πολλούς κόσμους της Κβαντικής Μηχανικής. Αυτή είναι η συγκλονιστική ιστορία της.

Η «εικόνα» μας για τον Κόσμο πρέπει να περιλαμβάνει τις κβαντικές πτυχές του. Ήρθε η ώρα να κατανοήσουμε ότι ζούμε σε έναν (άπειρων διαστάσεων) χώρο Χίλμπερτ, όπου η κβαντική κατάρρευση επιβάλλει, στο τέλος, την εκδοχή της πραγματικότητας που βιώνουμε. Η αρχικά απίστευτη θεώρηση των πολλών κόσμων είναι ίσως ο πιο ολοκληρωμένος τρόπος για να «δούμε» τον κόσμο μας έτσι όπως είναι πραγματικά. Οι παράλληλοι κόσμοι είναι τόσο αληθινοί όσο και οι μακρινοί γαλαξίες που έχει ανακαλύψει το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ -παρ' ότι οι ενδείξεις υπέρ της ύπαρξής τους συνίστανται μόνο σε λίγα φωτόνια.

Ο Κόλιν Μπρους σπούδασε μαθηματική φυσική και επέστρεψε σ' αυτόν τον επιστημονικό κλάδο μετά από περιπλανήσεις στην πολεμική βιομηχανία και τη βιομηχανία υπολογιστών. Σήμερα ζει στην Οξφόρδη και εργάζεται ως φυσικός στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA). Στην Οξφόρδη παρακολουθεί από κοντά τη σύγχρονη εκδοχή της Ερμηνείας των Πολλών Κόσμων της Κβαντικής Μηχανικής. Είναι συγγραφέας αρκετών βιβλίων που αναφέρονται στην ερμηνεία της φυσικής και των μαθηματικών μέσα από αστυνομικές ιστορίες με ήρωα τον Σέρλοκ Χολμς, όπως, π.χ., το βιβλίο του με τίτλο «Το παράδοξο του Αϊνστάιν»