openscience

Οι αρχαίοι μας πρόγονοι είχαν την ικανότητα να μετακινούνται για να βρίσκουν νέες πηγές υπογείων υδάτων κατά τη διάρκεια εξαιρετικά ξηρών περιόδων στην Αφρική πριν από εκατομμύρια χρόνια. Αυτή η ικανότητα μπορεί να ήταν το κλειδί για την επιβίωσή τους και την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, σύμφωνα με μια νέα μελέτη.

Η έρευνα - που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PLOS ONE - συνδυάζει γεωλογικά στοιχεία από την ιζηματογενή λεκάνη Olduvai στη Βόρεια Τανζανία, η οποία σχηματίστηκε πριν από περίπου 2,2 εκατομμύρια χρόνια, και αποτελέσματα από ένα υδρολογικό μοντέλο.

Δείχνει ότι ενώ το νερό των ποταμών και των λιμνών θα εξαφανιζόταν, καθώς άλλαζε το κλίμα λόγω μεταβολών στην τροχιά της Γης, οι πηγές γλυκού νερού που τροφοδοτούνται από τα υπόγεια ύδατα, θα μπορούσαν να λειτουργούν για διάστημα έως και 1000 χρόνια χωρίς βροχοπτώσεις.

"Αυτό που παραμένει άγνωστο και που συνδέεται με την ανθρώπινη εξέλιξη σε αυτό το κλιματικά ταραχώδες περιβάλλον, είναι η διαθεσιμότητα των πόρων, ιδιαίτερα του γλυκού νερού", σημειώνει ο επικεφαλής της έρευνας δρ. Mark Cuthbert, του Πανεπιστήμιου του Birmingham στο Ηνωμένο Βασίλειο, κάτοχος υποτροφίας έρευνας Marie Curie που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

Το πόσιμο νερό στα ποτάμια και τις λίμνες της περιοχής είναι πιθανό να ήταν σπάνιο, εξαιτίας της αλατότητας, της ξηρασίας και της βραχύβιας ροής των χειμάρρων. Τα υπόγεια ύδατα μπορεί να παρείχαν "ένα βασικό εναλλακτικό πόσιμο πόρο για τη διατήρηση της ζωής" σε αυτό το περιβάλλον.

"Το φυσικό περιβάλλον που τροφοδοτούνταν από τις πηγές και τα υπόγεια ύδατα, θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επιβίωση και τη διασπορά των hominins (ταξινομικός κλάδος ανθρωπιδών που περιλαμβάνει τους πρόσφατους ανθρώπους, καθώς και εξαφανισμένες αρχαίες και συγγενείς μορφές) σε εποχές στις οποίες το επιφανειακό πόσιμο νερό ήταν περιορισμένο", παρατήρησε ο δρ. Cuthbert.

Γεωλογικά στοιχεία έδειξαν ότι οι πηγές λειτουργούσαν κατά τη διάρκεια των ξηρότερων περιόδων των κλιματικών διακυμάνσεων που σημειώθηκαν περίπου 1,8 εκατομμύρια χρόνια πριν, σε μια κρίσιμη περίοδο για την εξέλιξη των hominin.

Επιπλέον, η μοντελοποίηση από τους ερευνητές έδειξε ότι οι πηγές στο Olduvai ίσως λειτουργούσαν για εκατοντάδες χρόνια χωρίς βροχοπτώσεις.

"Καθώς οι πηγές των επιφανειακών υδάτων γίνονταν όλο και πιο σπάνιες κατά τη διάρκεια ενός συγκεκριμένου κλιματικού κύκλου, τα μοναδικά είδη που επιβίωναν μπορεί να ήταν αυτά που προσαρμόζονταν σε επαρκή κινητικότητα για να ανακαλύψουν μια νέα και πιο μόνιμη πηγή υπογείων υδάτων ή εκείνα που είχαν ήδη εγκατασταθεί σε κοντινή απόσταση από έναν τέτοιο πόρο", αναφέρει το μέλος της συντακτικής ομάδας καθηγητής Gail Ashley του Πανεπιστημίου Rutgers των ΗΠΑ.

"Τέτοια καταφύγια υπογείων υδάτων μπορεί να υπήρξαν σημεία με έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των hominins και άλλων ειδών ζώων και ως εκ τούτου, επιλεκτικής πίεσης, που ευνόησε εκείνους που μπορούσαν να διατηρήσουν την πρόσβαση στο νερό, κάτι για το οποίο δεν υπάρχει υποκατάστατο.

"Επιπλέον, πιθανολογούμε ότι, κατά τη διάρκεια πιο υγρών περιόδων, οι πηγές μπορεί να είχαν σχηματίσει τρόπους γεφύρωσης της κατά μήκους διασποράς των hominins μεταξύ των μεγαλυτέρων όγκων γλυκού νερού ή ποταμών, παρέχοντας ένα κρίσιμο πόρο κατά τη διάρκεια της μετανάστευσης των hominins μέσα και έξω από την Αφρική", συμπλήρωσε ο καθηγητής Ashley.

Ο καθηγητής Andy Baker εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη μελέτη, προσθέτοντας, "Εδώ στην Αυστραλία, έχουμε επίγνωση της σημασίας των υπογείων υδάτων για την εθνική μας οικονομία σήμερα”.

"Αυτή η μελέτη δείχνει σαφώς ότι θα πρέπει να εξετάσουμε το ρόλο των υπογείων υδάτων σε όλη την ιστορία εποικισμού της ηπείρου μας".

Οι επιστήμονες είπαν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να εξετάσουν τις θεωρίες τους σχετικά με το ρόλο που μπορεί να έχουν παίξει τα υπόγεια νερά στην εξέλιξη και τη διασπορά του ανθρώπου.