openscience

Αναρωτηθήκατε ποτέ πόσο συχνά ξεγελάτε το αφεντικό ή τα πεθερικά σας προσποιούμενοι ότι γελάτε με τα χαζά τους αστεία;

Η απάντηση είναι μάλλον λίγο πάνω από το ένα τρίτο του χρόνου, σύμφωνα με νέα έρευνα ενός ειδικού στην επικοινωνία από το πανεπιστήμιο UCLA, ο οποίος μελέτησε τα ψεύτικα γέλια.

Όταν το ψεύτικο γέλιο σας δεν καταφέρνει να πείσει, μικρές λεπτομέρειες της αναπνοής σας είναι πιθανόν να σας προδώσουν, υποστηρίζει ο Greg Bryant, επίκουρος καθηγητής επικοινωνιακών σπουδών στο UCLA.

"Μερικά προσποιητά γέλια ακούγονται αρκετά καλά, αλλά οι ακροατές φαίνεται να δίνουν προσοχή σε ορισμένα ακουστικά χαρακτηριστικά που είναι πραγματικά δύσκολο να προσποιηθείς", δήλωσε ο καθηγητής.

Η πρώτη επιστημονική διερεύνηση των ακουστικών διαφορών μεταξύ προσποιητού και αληθινού γέλιου και της ικανότητάς μας να τα διακρίνουμε, δημοσιεύεται στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Evolution and Human Behavior.

Ως μουσικός και τεχνικός ηχογράφησης, ο Bryant είχε ανέκαθεν ένα ενδιαφέρον για τη μουσική και τον ήχο, ακόμη και πριν γίνει ακαδημαϊκός. Εξακολουθεί να παίζει μουσική, μα χρησιμοποιεί παράλληλα τις ικανότητές του για να μελετήσει τις ακουστικές ιδιότητες της βρεφικής ομιλίας σε διάφορους πολιτισμούς, τις φωνητικές αλλαγές κατά τη διάρκεια του έμμηνου κύκλου των γυναικών και άλλους τομείς της ανθρώπινης επικοινωνίας.

Μολονότι η νέα εργασία του Bryant είναι η πρώτη από μια αναμενόμενη σειρά μελετών για το γέλιο, αυτή βασίζεται σε έρευνα που είχε διεξάγει στο παρελθόν για τα φωνητικά σήματα του σαρκασμού.

Αναφορικά με τη μελέτη, ο Bryant ηχογράφησε τις αυθόρμητες συνομιλίες συγκατοίκων στο κολλέγιο. Από αυτές τις ηχογραφήσεις, συγκέντρωσε 18 αυθόρμητα γέλια, τα οποία ο ίδιος θεώρησε ότι είναι αληθινά. Στη συνέχεια στρατολόγησε μια διαφορετική ομάδα συμφοιτητών που θα γελούσε κατ' εντολή. Από αυτή την άσκηση, ηχογράφησε 18 ψεύτικα γέλια, ίδιας διάρκειας με τα αληθινά.

Παρέα με την Αθηνά Ακτύπη, ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο, έπαιξαν στη συνέχεια τις ηχογραφήσεις σε τρεις ομάδες προπτυχιακών φοιτητών του UCLA. Στον πρώτο γύρο, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αναγνωρίσουν αν τα γέλια ήταν πραγματικά ή ψεύτικα. Οι φοιτητές συνήθως μπορούσαν να κάνουν τη διάκριση. Εντούτοις, ξεγελάστηκαν στο 37 % των ψεύτικων γέλιων.

Στο δεύτερο γύρο, οι ερευνητές επιτάχυναν τις ηχογραφήσεις και τις έπαιξαν σε μια διαφορετική ομάδα κολλεγιακών φοιτητών. Η επιτάχυνση του γέλιου αύξησε σημαντικά την πιθανότητα τα δύο είδη γέλιου να κρίνονταν ως αληθινά, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές. Όταν παίχτηκαν γρήγορα, τα ψεύτικα γέλια ξεγέλασαν τα υποκείμενα της μελέτης κατά το ήμισυ του χρόνου της ηχογράφησης.

Στον τελικό γύρο, οι Bryant και Ακτύπη επιβράδυναν δραματικά τις ηχογραφήσεις και τις έπαιξαν σε μια ακόμη ομάδα συμμετεχόντων. Αντί να ρωτήσουν εάν τα γέλια ήταν πραγματικά ή ψεύτικα, οι ερευνητές ζήτησαν αυτήν την φορά από τους φοιτητές να καταλάβουν εάν οι ήχοι παράγονταν από ανθρώπους ή ζώα. Όπως αποδεικνύεται, οι φοιτητές δεν μπορούσαν να πουν αν τα αληθινά γέλια ήταν ανθρώπινα ή όχι, αλλά μπορούσαν να πουν ότι τα ψεύτικα γέλια προέρχονταν από ανθρώπους.

(Για να ακούσετε δείγματα αυτών των διαφορετικών τύπων γέλιου, επισκεφθείτε την ηλεκτρονική διεύθυνση http://ucla.in/1kyjp4X.)

Ο Bryant πιστεύει πως η έρευνα δείχνει ότι οι δύο τύποι γέλιου - το πραγματικό και το ψεύτικο - παράγονται από δύο ξεχωριστά φωνητικά συστήματα.

"Τα αυθεντικά γέλια παράγονται από ένα συναισθηματικό φωνητικό σύστημα, το οποίο οι άνθρωποι μοιράζονται με όλα τα πρωτεύοντα, ενώ τα ψεύτικα γέλια παράγονται από ένα σύστημα ομιλίας που είναι μοναδικό στον άνθρωπο", ανέφερε και συνέχισε: "Η μεταβολή της ταχύτητας των δύο τύπων γέλιου βοηθά τον υπερτονισμό των ξεχωριστών ιδιοτήτων αμφότερων των φωνητικών συστημάτων".

Δεν είναι τυχαίο ότι τα πραγματικά γέλια συνδέονται με το φωνητικό σύστημα, το οποίο είναι κοινό με των άλλων ζώων, συμπλήρωσε. Πολλά ζώα γελούν, συμπεριλαμβανομένων των χιμπατζήδων, των γορίλων και των ουραγκοτάγκων.

"Μέσα στο ζωικό βασίλειο, το γέλιο σημαίνει "Είμαστε σε κατάσταση παιχνιδιού"", εξήγησε ο Bryant και πρόσθεσε: "Στην πραγματικότητα, το γέλιο πιστεύεται ότι έχει εξελιχθεί από τη βαριά αναπνοή κατά τη διάρκεια φυσικού παιχνιδιού. Με τον τρόπο αυτό, το αληθινό γέλιο αποκαλύπτει τη ζωική μας φύση".

Ο καθηγητής από το UCLA ανέλυσε τα ακουστικά χαρακτηριστικά των δύο ειδών γέλιου. Αμφότερα αποτελούνται από δύο τμήματα: τους ήχους φωνηέντων στο "Χα, χα, χα" και τους λαχανιασμένους ήχους του αέρα μεταξύ αυτών των ήχων φωνηέντων. Σε συνδυασμό μεταξύ τους, τα δύο τμήματα αποτελούν αυτό που οι ερευνητές περιγράφουν ως "κάλεσμα".

Βρήκε λοιπόν ότι με τα αληθινά γέλια, το ποσοστό των λαχανιασμένων τμημάτων στο κάλεσμα ήταν σταθερά μεγαλύτερο από ό,τι με τα ψεύτικα. Ο Bryant το αποδίδει στις ιδιαιτερότητες του συναισθηματικού φωνητικού συστήματος. Το σύστημα αυτό έχει περισσότερο αποτελεσματικό έλεγχο στο άνοιγμα και το κλείσιμο της τραχείας, επιτρέποντας έτσι στους ανθρώπους να εκπνέουν αέρα γρήγορα κατά τη διάρκεια των αληθινών γέλιων. Στην πραγματικότητα, κατά τη διάρκεια των πραγματικών γέλιων, η τραχεία μπορεί να ανοίξει και να κλείσει με ρυθμό που προσεγγίζει τις μέγιστες δυνατότητες του οργάνου, όπως έχουν βρει ερευνητές.

Αντιθέτως, το σύστημα ομιλίας, το οποίο είναι υπεύθυνο για τα προσποιητά γέλια, ελέγχει τη δυναμική της φωνητικής οδού με διαφορετικό τρόπο και δεν μπορεί να ανοίξει και να κλείσει την τραχεία τόσο σύντομα. Με την επιτάχυνση μιας ηχογράφησης ψεύτικων γέλιων, οι Bryant και Ακτύπη μπορούσαν να κάνουν το σύστημα ομιλίας να ακούγεται σαν να άνοιγε και να έκλεινε την τραχεία με πολύ ταχύτερο ρυθμό από ό,τι μπορεί συνήθως. Υπό την προϋπόθεση αυτή, τα ψεύτικα γέλια ακούγονται πολύ περισσότερο σαν γέλια που παράγονται από το συναισθηματικό φωνητικό σύστημα.

Οι άνθρωποι, λέει ο Bryant, έχουν αναπτύξει μια ιδιαίτερη ευαισθησία να προσποιούνται τα γέλια, διότι το διακύβευμα του να κάνει κανείς ένα λάθος, μπορεί να είναι πολύ υψηλό. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι το αληθινό γέλιο απελευθερώνει την κατευναστική ορμόνη ωκυτοκίνη, η οποία προωθεί ένα αίσθημα δεσμού και συνεργασίας. Το ψεύτικο γέλιο που καταφέρνει να περνά ως πραγματικό, μπορεί επομένως να χρησιμοποιηθεί για να επωφεληθεί κάποιος από ένα άλλο πρόσωπο.

"Θα πρέπει να είστε προσεκτικοί, επειδή θέλετε να διακρίνετε αν οι άνθρωποι προσπαθούν να σας εκμεταλλευτούν ή αν έχουν αυθεντικές συνεργατικές προθέσεις", δήλωσε ο Bryant.

Ωστόσο, η εξέλιξη λειτουργεί επίσης και προς την αντίθετη κατεύθυνση, προειδοποιεί ο ερευνητής, παρακινώντας τους ανθρώπους να παράγουν αρκετά πειστικά ψεύτικα γέλια, ενόσω τους εκπαιδεύει να τα αναγνωρίζουν.

"Οι υποκρινόμενοι προσπαθούν να βγάλουν ένα καλό ψεύτικο γέλιο και οι άνθρωποι πρέπει να έχουν το νου τους για αυτό", κατέληξε ο Bryant.