openscience

Όταν, ως φίλαθλοι του ποδοσφαίρου, πανηγυρίζετε, διότι η αγαπημένη σας ομάδα κερδίζει ή είστε εξαιρετικά απογοητευμένοι μετά από μια ήττα, τότε να ξέρετε: παίζουν μπάλα οι λεγόμενοι κατοπτρικοί νευρώνες!

Πρόκειται για ένα πολύ γνωστό φαινόμενο: όποιος βλέπει κάποιον άλλο να χαμογελά, συμμετέχει και αυτός χωρίς να το θέλει. Όταν κάποιος κλαίει, αισθάνεστε λυπημένοι και σεις ή αρχίζετε ακόμη και να κλαίτε. Οι κατοπτρικοί νευρώνες διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο σε αυτή τη συναισθηματική συμπεριφορά. Αντικατοπτρίζουν τις εξωτερικές εντυπώσεις στον εγκέφαλο και μας επιτρέπουν να συμπάσχουμε με ό,τι συμβαίνει γύρω μας. "Οι κατοπτρικοί νευρώνες πιστεύεται ότι είναι υπεύθυνοι για την ικανότητά μας να ερχόμαστε στη θέση κάποιου άλλου και ακόμη να μπορούμε να διακρίνουμε τον "εαυτό" από τον "μη-εαυτό " ", εξηγεί η Ornella Valenti από το Τμήμα Γνωστικής Νευροβιολογίας στο Κέντρο εγκεφαλικής έρευνας του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Βιέννης.

Όσο περισσότερο ισοδυναμεί με προηγούμενες εμπειρίες μας αυτό που παρατηρούμε, ιδίως όσον αφορά σε κινητικές δραστηριότητες, τόσο πιο έντονα ενεργοποιούνται οι κατοπτρικοί νευρώνες. Γι' αυτό είναι δυνατόν σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα οι φίλαθλοι της νικήτριας ενδεκάδας να πανηγυρίζουν, ενώ, την ίδια στιγμή, οι αντίπαλοι να κλαίνε. Κατά τη διάρκεια της παρατήρησης μιας γνωστής κινητικής δραστηριότητας, ενεργοποιούνται πολλές άλλες περιοχές του εγκεφάλου και μεταξύ αυτών εκείνη που "σηματοδοτεί" εμπειρίες επιβράβευσης, εξηγεί η Valenti.

Το σύστημα συντονισμού των κατοπτρικών νευρώνων είναι επίσης υπεύθυνο και για ένα άλλο αποτέλεσμα: φίλαθλοι, οι οποίοι παίζουν ή έχουν παίξει ποδόσφαιρο στο παρελθόν και οι οποίοι γνωρίζουν πώς παίζεται το παιχνίδι, είναι καλύτεροι στο να το "διαβάσουν". Όπως αναφέρει η Valenti: "Μελέτες έχουν δείξει ότι, κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, αυτοί οι ειδικοί του ποδοσφαίρου μπορούν καλύτερα να προβλέψουν τις κινήσεις. Όταν το κάνουν αυτό, οι κατοπτρικοί νευρώνες τους ενεργοποιούνται περισσότερο από ό,τι άλλων ανθρώπων που κατανοούν λιγότερα για το ποδόσφαιρο". Στις ομάδες ελέγχου, που δεν έχουν δει ποτέ ή βλέπουν σπάνια ποδοσφαιρικούς αγώνες και δεν έχουν παίξει οι ίδιοι μπάλα, οι κατοπτρικοί νευρώνες δεν ενεργοποιούνται καθόλου ή το κάνουν ελάχιστα. Σύμφωνα με την ερευνήτρια: "οι κατοπτρικοί νευρώνες προφανώς μας δίνουν τη δυνατότητα να καταλάβουμε τις προθέσεις των άλλων από διαίσθηση. Και ακόμη περισσότερο, όσο καλύτερα γνωρίζουμε αυτές τις προθέσεις ή ενέργειες από τη δική μας εμπειρία".

Οι σκύλοι, οι μέλισσες και οι μύγες των φρούτων είναι μερικά ζώα που μπορούν κυριολεκτικά να μυρίσουν...τον καρκίνο! Υπάρχει η ελπίδα ότι οι επιστήμονες, κατανοώντας τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα ζώα μπορούν να κάνουν αυτές τις ανιχνεύσεις, θα μπορέσουν να αναπτύξουν μια "ηλεκτρονική μύτη", η οποία θα παρέχει μια γρήγορη, μη επεμβατική εξέταση για τους καρκίνους. Μια νέα μελέτη που παρουσιάστηκε από τον επικεφαλής συντάκτη Gian Luigi Taverna του ερευνητικού νοσοκομείου Humanitas στο Μιλάνο, έδωσε στοιχεία για δύο σκυλιά που μπορούν να μυρίσουν τον καρκίνο του προστάτη με εξαιρετική ακρίβεια. Όπως ανέφερε το Reuters, τα ευρήματα παρουσιάστηκαν την Κυριακή 18 Μαΐου στην Ετήσια Συνάντηση της Αμερικανικής Ουρολογικής Εταιρείας στο Ορλάντο.

Δεδομένου πως η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση του καρκίνου, είναι καλύτερο να ανακαλύπτονται οι ανωμαλίες προτού οι ασθενείς γίνουν συμπτωματικοί, κάτι που δεν είναι πάντοτε εφικτό. Ορισμένες ασθένειες, όπως ο καρκίνος του παγκρέατος ή των ωοθηκών, δεν εμφανίζουν συμπτώματα έως ότου τα ποσοστά επιβίωσης 5 ετών είναι σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα. Οι εξετάσεις αίματος ή ούρων είναι αργές και δαπανηρές, με αποτέλεσμα να αποτελούν κακή επιλογή για έναν έλεγχο ρουτίνας.

Ορισμένα ζώα έχουν ενισχυμένη όσφρηση, η οποία τους επιτρέπει να μυρίζουν και να αναγνωρίζουν τις πτητικές οργανικές ενώσεις που συνδέονται με ορισμένες μορφές καρκίνου, όταν αυτά εκτίθενται στην αναπνοή ή σε δείγματα ούρων. Ζώα, όπως τα σκυλιά, μπορούν να εκπαιδευτούν για να ανταποκρίνονται με ένα συγκεκριμένο τρόπο ώστε να δείχνουν την παρουσία της νόσου, ενώ κάποιες μύγες των φρούτων έχουν τροποποιηθεί γενετικά για να λάμπουν όταν βρίσκουν ορισμένες πτητικές οργανικές ενώσεις.

Οι Ιταλοί ερευνητές χρησιμοποίησαν δύο γερμανικά ποιμενικά, τα οποία είχαν προηγουμένως εκπαιδευτεί να αναζητούν βόμβες. Μετά από πέντε μήνες εκπαίδευσης θετικής ενθάρρυνσης, τα σκυλιά δοκιμάστηκαν σε 430 δείγματα ούρων και τους ζητήθηκε να εντοπίσουν τον καρκίνο του προστάτη. Από τα 430 δείγματα, 200 προέρχονταν από ασθενείς με διαγνωσμένο καρκίνο του προστάτη, ενώ τα άλλα 230 χρησίμευσαν ως δείγματα ελέγχου. Ο ένας σκύλος κατάφερε να αναγνωρίσει τους ασθενείς με καρκίνο του προστάτη με ακρίβεια 100 % και τα δείγματα ελέγχου με 98 %. Ο άλλος σκύλος τα πήγε επίσης αρκετά καλά, ανιχνεύοντας τη νόσο με ακρίβεια 98,6 % και απορρίπτοντας τα δείγματα ελέγχου σε ποσοστό 96,4 %. Θα χρειαστεί περαιτέρω μελέτη για να επιβεβαιωθούν αυτά τα ευρήματα, όπως η χρήση διαφορετικών εκπαιδευμένων σκύλων και διαφορετικών δειγμάτων.

Παρότι πιθανόν ο οικογενειακός σας γιατρός δεν θα φέρει κάποιο σκύλο για να σας μυρίσει κατά το ετήσιο check up σας, οι επιστήμονες έχουν πολλά να μάθουν για το πώς ανιχνεύονται αυτές οι πτητικές οργανικές ενώσεις. Τα σκυλιά έχουν περίπου 40 φορές περισσότερα οσφρητικά κύτταρα από ό,τι οι άνθρωποι, επιτρέποντάς μας να μάθουμε πολλά για το πώς αυτά τα ίχνη οσμών γίνονται αντιληπτά. Επί του παρόντος, διάφορα εργαστήρια σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν ζώα για να βοηθήσουν στον εντοπισμό καρκίνου της ουροδόχου κύστης, των ωοθηκών, του μαστού, του πνεύμονα και του προστάτη. Ο τελικός στόχος αυτού του τομέα έρευνας είναι να αναπτύξει μια συσκευή που να συνδυάζει φασματομετρία μάζας και αέρια χρωματογραφία, προσαρμοσμένη στις ανάγκες του, η οποία θα μπορεί να αναλύει εργαστηριακά δείγματα γρήγορα και εύκολα.

Την Ελλάδα και το Α.Π.Θ. θα εκπροσωπήσει, για άλλη μια φορά, στους Διεθνείς Διαγωνισμούς Formula Student η ομάδα Aristotle Racing Team (ART), με το νέο μονοθέσιο που θα παρουσιαστεί επίσημα την Παρασκευή 11 Ιουλίου 2014 και ώρα 20:30, στην Αποθήκη Δ’ στο Λιμάνι της Θεσσαλονίκης, στις αίθουσες των «Village Cinemas». Το νέο αυτοκίνητο του Α.Π.Θ. κατασκευάστηκε ύστερα από αεροδυναμική μελέτη για την τοποθέτηση αεροδυναμικού βοηθήματος στο μονοθέσιο (αεροδυναμικό πάτωμα - διαχύτης). Επίσης, αναπτύχθηκε ένα καινοτόμο σύστημα τηλεμετρίας για την απ’ ευθείας και άμεση λήψη δεδομένων εν ώρα δράσης του μονοθέσιου στην πίστα. Καθοριστική είναι η μείωση βάρους των επιμέρων κομματιών και κατ' επέκταση ολόκληρου του μονοθέσιου που επιτεύχθηκε προσδίδοντας νέες δυνατότητες, σε συνδυασμό με τον εργονομικό σχεδιασμό για το cockpit του οδηγού (κάθισμα, dashboard, τιμόνι).

Τα νέα χαρακτηριστικά του μονοθέσιου και οι δυνατότητες που προσφέρει σε συνδυασμό με την άρτια προετοιμασία της ART επιτρέπουν στην ομάδα να συμμετάσχει στους ευρωπαϊκούς Διαγωνισμούς Formula Student της Γερμανίας, της Ουγγαρίας και της Ιταλίας. Είναι η πρώτη φορά που η ομάδα θα συμμετάσχει σε τρεις αγώνες το ίδιο καλοκαίρι.

Συγκεκριμένα, η ομάδα του Α.Π.Θ. θα αγωνισθεί στις παρακάτω πίστες:
1. Formula Student Germany, Hockenheimring, 29 Ιουλίου - 3 Αυγούστου 2014
2. Formula Student Hungary, Győr, 21 – 24 Αυγούστου 2014
3. Formula Student Italy, Varano de Melegari, 29 Αυγούστου – 1 Σεπτεμβρίου 2014

Η φοιτητική ομάδα ART του Α.Π.Θ. απαρτίζεται πλέον από 18 μέλη. Από το 2007, η ομάδα έχει συμμετάσχει σε αρκετούς αγώνες της Formula SAE, όπως στην Ιταλία το 2007, στην Αγγλία το 2008 και το 2009, στην Ιταλία το 2010, στην Αγγλία το 2011, στη Γερμανία και την Ιταλία το 2012, και στην Αγγλία το 2013, κατακτώντας παράλληλα το βραβείο μηχανολογικού σχεδιασμού το 2009, το βραβείο της πιο φιλικής ομάδας το 2010, την 1η θέση στο τελικό του αγωνίσματος της επιτάχυνσης το 2011, ενώ η σημαντικότερη επιτυχία της ομάδας στη σύντομη ιστορία της, ήταν η 3η θέση στη γενική κατάταξη στο διαγωνισμό της Ιταλίας το 2012. Η ART έχει μέχρι στιγμής στο ιστορικό της τρία (3) αγωνιστικά μονοθέσια, το ART-7-, το ART-9-, και το ART-12-, όπου υπάρχουν σαφείς βελτιώσεις από το πιο παλιό στο πιο καινούργιο τόσο στην ιπποδύναμη (68hp στο ART-7- σε 82hp στο ART-12-), όσο και στο βάρος (290kg το ART-7- σε 240kg το ART-12).

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης θα παρουσιαστεί η διαδικασία κατασκευής του νέου μονοθέσιου καθώς και πλάνα από την περίοδο δοκιμών του.

Το μικρό ύψος και η μεγάλη διάρκεια ζωής παρουσιάζουν άμεση σύνδεση στους Ιάπωνες, σύμφωνα με νέα έρευνα που βασίζεται στο πρόγραμμα Kuakini Honolulu Heart Program (HHP) και τη Μελέτη Γήρανσης Kuakini Honolulu-Asia (HAAS).

"Χωρίσαμε τους ανθρώπους σε δύο ομάδες - εκείνους που ήταν 1,57 m και κοντύτεροι και εκείνους 1,63 m και ψηλότεροι" δήλωσε ο Δρ. Bradley Willcox, ένας από τους ερευνητές της μελέτης και καθηγητής στο Τμήμα Γηριατρικής της Ιατρικής Σχολής John A. Burns του Πανεπιστημίου της Hawaii (UH). "Οι άντρες που ήταν 1,57 m και κοντύτεροι έζησαν περισσότερο. Το εύρος του ύψους κυμαινόταν από 1,52 m ως 1,83 m ύψος. Όσο πιο ψηλός είσαι, τόσο λιγότερο ζεις".

Οι ερευνητές έδειξαν ότι οι κοντύτεροι άνδρες ήταν πιο πιθανό να έχουν μια προστατευτική μορφή του γονιδίου της μακροζωίας FOXO3, που οδηγεί σε μικρότερο μέγεθος σώματος κατά τη διάρκεια της πρώιμης ανάπτυξης και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Οι κοντύτεροι άνδρες είχαν επίσης περισσότερες πιθανότητες να έχουν χαμηλότερα επίπεδα ινσουλίνης στο αίμα και λιγότερο καρκίνο.

"Αυτή η μελέτη δείχνει για πρώτη φορά ότι το μέγεθος του σώματος συνδέεται με αυτό το γονίδιο" ανέφερε ο Δρ Willcox. "Το γνωρίζαμε αυτό σε μοντέλα γήρανσης ζώων. Δεν το ξέραμε όμως στους ανθρώπους . Έχουμε την ίδια ή μια ελαφρώς διαφορετική εκδοχή σε ποντίκια, ασκαρίδες, μύγες, ακόμη και η μαγιά έχει μια εκδοχή αυτού του γονιδίου. Το γονίδιο αυτό είναι σημαντικό για τη μακροζωία σε όλα αυτά τα είδη".

Ο Δρ Willcox σημείωσε ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο ύψος ή εύρος ηλικίας που θα έπρεπε να στοχευθεί ως όριο στη μελέτη, εν μέρει διότι "άσχετα με το πόσο ψηλός είσαι, μπορείς να ζήσεις έναν υγιεινό τρόπο ζωής" για να αντισταθμιστεί η παρουσία ενός τυπικού γονοτύπου FOXO3 αντί της ενισχυτικής της μακροζωίας μορφής του γονιδίου αυτού .

Το πρόγραμμα Kuakini HHP ξεκίνησε το 1965 με 8.006 Αμερικανούς άνδρες ιαπωνικής καταγωγής που γεννήθηκαν μεταξύ των ετών 1900 και 1919. Ο τρόπος ζωής και οι συνθήκες υγείας των ανδρών αυτών παρακολουθήθηκαν στενά και μελετήθηκαν από τους ερευνητές με τα χρόνια. Το πρόγραμμα Kuakini HHP είναι η μόνη διαχρονική μελέτη Αμερικανο-ιαπώνων ανδρών που περιέλαβε επιδημιολογικά και κλινικά δεδομένα από τις ομάδες για σχεδόν 50 χρόνια. Από μια παγκόσμια προοπτική, είναι το μοναδικό ερευνητικό πρόγραμμα που διατηρεί μια ολοκληρωμένη, μακροχρόνια βάση δεδομένων των δημογραφικών, τρόπου ζωής και ιατρικών πληροφοριών, καθώς και συλλογή βιολογικών δειγμάτων, από μια τέτοια μεγάλη ομάδα γηρασκόμενων ανδρών.

"Ένας από τους λόγους για τους οποίους η Χονολουλού είναι τέλεια για αυτό το είδος μελέτης είναι ότι έχουμε τη μακροβιότερη πολιτεία στη χώρα, σε συνδυασμό με έναν πληθυσμό που έχει παραμείνει, ως επί το πλείστον, στη Χαβάη. Αυτό μας βοήθησε να διατηρήσουμε μια από τις μακροβιότερες και μεγαλύτερες μελέτες γηρασκόμενων ανδρών στον κόσμο, στο πρόγραμμα Kuakini Honolulu Heart Program" συμπλήρωσε ο Δρ Willcox.

Περίπου 1.200 άνδρες από τη μελέτη έζησαν μέχρι τα ενενήντα και τα εκατό τους χρόνια και περίπου 250 από αυτούς τους άνδρες ζουν ακόμη και σήμερα.