openscience

Η νέα εξίσωση προβλέπει με ακρίβεια πόσο ευτυχισμένος θα πει κάποιος ότι είναι από στιγμή σε στιγμή με βάση τα πρόσφατα γεγονότα, όπως οι επιβραβεύσεις που λαμβάνει και οι προσδοκίες που έχει κατά τη διάρκεια μιας εργασίας λήψης αποφάσεων. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο συνολικός πλούτος που συσσωρεύτηκε κατά τη διάρκεια του πειράματος δεν ήταν καλός προγνωστικός δείκτης της ευτυχίας. Αντ' αυτού, η ευτυχία από στιγμή σε στιγμή εξαρτήθηκε από την πρόσφατη ιστορία των ανταμοιβών και των προσδοκιών. Οι προσδοκίες αυτές εξαρτήθηκαν, για παράδειγμα, από το εάν οι διαθέσιμες επιλογές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καλό ή κακό αποτέλεσμα.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, διερεύνησε τη σχέση μεταξύ της ευτυχίας και της ανταμοιβής και τις νευρικές διεργασίες που οδηγούν σε αισθήματα που είναι κεντρικής σημασίας για τη συνειδητή εμπειρία μας, όπως η ευτυχία. Παλαιότερα, ήταν γνωστό ότι τα γεγονότα της ζωής επηρεάζουν την ευτυχία ενός ατόμου, αλλά όχι ακριβώς το πόσο χαρούμενοι θα είναι οι άνθρωποι από στιγμή σε στιγμή, καθώς παίρνουν αποφάσεις και λαμβάνουν αποτελέσματα που προκύπτουν από τις αποφάσεις αυτές, κάτι που η νέα εξίσωση μπορεί να προβλέψει.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η μαθηματική ποσοτικοποίηση υποκειμενικών καταστάσεων θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να κατανοήσουν καλύτερα τις διαταραχές της διάθεσης, βλέποντας πώς κυμαίνονται τα αυτο-αναφερόμενα συναισθήματα σε σχέση με γεγονότα, όπως μικρές νίκες και ήττες σε ένα παιχνίδι στο κινητό τηλέφωνο. Υπάρχει η ελπίδα ότι μια καλύτερη κατανόηση του πώς καθορίζεται η διάθεση από τα γεγονότα και τις περιστάσεις της ζωής και πώς αυτή διαφέρει σε άτομα που πάσχουν από διαταραχές της διάθεσης, θα οδηγήσει σε πιο αποτελεσματικές θεραπείες.

Η έρευνα που εξετάζει πώς και γιατί αλλάζει η ευτυχία από στιγμή σε στιγμή στα άτομα, θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει τις κυβερνήσεις που αναπτύσσουν μέτρα ευημερίας του πληθυσμού, να ενημερώσουν την πολιτική τους, παρέχοντας ποσοτική εικόνα για το τι σημαίνουν οι συλλεγόμενες πληροφορίες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για το Ηνωμένο Βασίλειο μετά την έναρξη του Εθνικού Προγράμματος Ευημερίας το 2010 και των μετέπειτα ετήσιων εκθέσεων από το Γραφείο Εθνικών Στατιστικών με θέμα τη "Μέτρηση της Εθνικής Ευημερίας".

Σχετικά με τη μελέτη, 26 άτομα ολοκλήρωσαν μια εργασία λήψης αποφάσεων, στην οποία οι επιλογές τους οδήγησαν σε χρηματικά κέρδη και ζημίες και κλήθηκαν επανειλημμένα να απαντήσουν στην ερώτηση "πόσο ευτυχισμένος είσαι τώρα;". Η νευρωνική δραστηριότητα του συμμετέχοντος μετρήθηκε κατά την εργασία, χρησιμοποιώντας λειτουργική μαγνητική τομογραφία και από τα δεδομένα αυτά, οι επιστήμονες κατασκεύασαν ένα υπολογιστικό μοντέλο, στο οποίο η αυτο-αναφερόμενη ευτυχία συνδέθηκε με τις πρόσφατες ανταμοιβές και προσδοκίες. Το μοντέλο δοκιμάστηκε στη συνέχεια σε 18.420 συμμετέχοντες στο παιχνίδι "Τι με κάνει ευτυχισμένο;" σε μια εφαρμογή για smartphone, που αναπτύχθηκε στο University College του Λονδίνου, με την ονομασία "Το μεγάλο πείραμα του εγκεφάλου" (The Great Brain Experiment). Οι επιστήμονες έμειναν έκπληκτοι, όταν διαπίστωσαν ότι η ίδια εξίσωση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να προβλέψει πόσο ευτυχισμένος είναι ο παίκτης του παιχνιδιού, ενώ έπαιζε το παιχνίδι στο smartphone, ακόμα και αν μπορούσε να κερδίσει μόνο πόντους και όχι χρήματα.

Ο επικεφαλής συντάκτης της μελέτης, δρ. Robb Rutledge δήλωσε: "Περιμέναμε να δούμε ότι οι πρόσφατες ανταμοιβές θα επηρεάσουν την ευτυχία από στιγμή σε στιγμή, αλλά με έκπληξη διαπιστώσαμε ακριβώς πόσο σημαντικές είναι οι προσδοκίες για τον καθορισμό της ευτυχίας. Σε πραγματικές καταστάσεις, οι ανταμοιβές που συνδέονται με αποφάσεις της ζωής, όπως η έναρξη μιας νέας εργασίας ή ο γάμος, συχνά δεν γίνονται αντιληπτές για μεγάλο χρονικό διάστημα, και τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι οι προσδοκίες που σχετίζονται με αυτές τις αποφάσεις, καλές και κακές, έχουν μια μεγάλη επίδραση στην ευτυχία".

"Η ζωή είναι γεμάτη προσδοκίες - θα ήταν δύσκολο να πάρει κανείς καλές αποφάσεις χωρίς να γνωρίζει, για παράδειγμα, σε ποιο εστιατόριο του αρέσει καλύτερα να τρώει. Λέγεται συχνά ότι θα είστε πιο ευτυχισμένοι αν οι προσδοκίες σας είναι χαμηλότερες. Θεωρούμε ότι υπάρχει κάποια αλήθεια σε αυτό: οι χαμηλότερες προσδοκίες καθιστούν πιο πιθανό ένα αποτέλεσμα να ξεπεράσει τις προσδοκίες σας και να έχει ένα θετικό αντίκτυπο στην ευτυχία. Ωστόσο, οι προσδοκίες επηρεάζουν επίσης την ευτυχία, ακόμα και πριν μάθουμε το αποτέλεσμα της απόφασης. Αν έχετε σχέδια να συναντήσετε έναν φίλο σας στο αγαπημένο σας εστιατόριο, αυτές οι θετικές προσδοκίες μπορεί να αυξήσουν την ευτυχία σας τη στιγμή που κάνετε τα σχέδια. Η νέα εξίσωση αποτυπώνει αυτές τις διαφορετικές επιδράσεις των προσδοκιών και επιτρέπει να προβλεφθεί η ευτυχία με βάση τα συνδυασμένα αποτελέσματα πολλών γεγονότων του παρελθόντος".

"Είναι υπέροχο ότι τα στοιχεία από το μεγάλο και ποικίλο πληθυσμό που χρησιμοποίησε την εφαρμογή του smartphone "το μεγάλο πείραμα του εγκεφάλου", δείχνουν ότι η ίδια εξίσωση της ευτυχίας ισχύει για χιλιάδες ανθρώπους σε όλο τον κόσμο που παίζουν το παιχνίδι μας, όπως συνέβη με τις πολύ μικρότερες εργαστηριακές ομάδες των πειραμάτων μας, που αποδεικνύουν την τεράστια αξία αυτής της προσέγγισης για τη μελέτη της ανθρώπινης ευημερίας σε μεγάλη κλίμακα".

Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε την 1η Αυγούστου στο περιοδικό Current Anthropology διαπιστώνει ότι τα ανθρώπινα κρανία άλλαξαν με τρόπους που υποδεικνύουν μείωση των επιπέδων τεστοστερόνης, περίπου την ίδια χρονική περίοδο στην οποία ο πολιτισμός παρουσίαζε άνθιση.

"Οι σύγχρονες ανθρώπινες συμπεριφορές της τεχνολογικής καινοτομίας, της τέχνης και των ταχέων πολιτιστικών ανταλλαγών ίσως ήρθε την ίδια στιγμή που αναπτύξαμε μια πιο συνεργατική ιδιοσυγκρασία", δήλωσε ο επικεφαλής συντάκτης της μελέτης Robert Cieri, ένας μεταπτυχιακός φοιτητής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Utah που ξεκίνησε αυτήν την εργασία ως τελειόφοιτος στο Πανεπιστήμιο Duke.

Η μελέτη, η οποία βασίζεται σε μετρήσεις σε περισσότερα από 1.400 αρχαία και σύγχρονα κρανία, παρουσιάζει το επιχείρημα ότι η ανθρώπινη κοινωνία προόδευσε, όταν οι άνθρωποι άρχισαν να είναι πιο φιλικοί μεταξύ τους, γεγονός το οποίο συνεπάγεται λίγο λιγότερη τεστοστερόνη εν δράσει.

Τα έντονα φρύδια έφυγαν, τα κεφάλια στρογγύλεψαν και αυτές οι αλλαγές μπορούν να συνδεθούν άμεσα με τα επίπεδα τεστοστερόνης που δρουν στο σκελετό, σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο Steven Churchill, ο οποίος επέβλεπε το έργο του Cieri, το οποίο από μια πτυχιακή εργασία εξελίχθηκε σε 24σέλιδο άρθρο περιοδικού 3 χρόνια αργότερα.

Αυτό που δεν μπορεί να εξαχθεί από τα οστά είναι αν αυτοί οι άνθρωποι είχαν λιγότερη τεστοστερόνη σε κυκλοφορία ή λιγότερους υποδοχείς για την ορμόνη.

Η ερευνητική ομάδα περιλαμβάνει επίσης τους ερευνητές γνωστικής λειτουργίας ζώων του Duke, Brian Hare και Jingzhi Tan, που αναφέρουν ότι αυτό το επιχείρημα είναι σύμφωνο με ό,τι έχει καθιερωθεί σε μη-ανθρώπινα είδη.

Σε μια κλασική μελέτη αλεπούδων της Σιβηρίας, τα ζώα που ήταν λιγότερο επιφυλακτικά και λιγότερο επιθετικά προς τους ανθρώπους είχαν μια διαφορετική, πιο νεανική εμφάνιση και συμπεριφορά μετά από αρκετές γενιές επιλεκτικής αναπαραγωγής.

"Αν βλέπουμε μια διαδικασία που οδηγεί σε αυτές τις αλλαγές σε άλλα ζώα, θα μπορούσαμε να εξηγήσουμε ποιοι είμαστε και πώς φτάσαμε να είμαστε έτσι", σημείωσε ο Hare, ο οποίος μελετά επίσης τις διαφορές μεταξύ των πλησιέστερων πιθήκων συγγενών μας – των επιθετικών χιμπατζήδων και των ήρεμων, αγαπησιάρηδων μπονόμπο.

Αυτοί οι δύο πίθηκοι εξελίσσονται διαφορετικά, είπε o Hare, και ανταποκρίνονται με διαφορετικό τρόπο στο κοινωνικό άγχος. Οι αρσενικοί χιμπατζήδες βιώνουν μια ισχυρή αύξηση της τεστοστερόνης κατά τη διάρκεια της εφηβείας, κάτι που δεν ισχύει για τους μπονόμπο. Όταν αγχώνονται, οι μπονόμπο δεν παράγουν περισσότερη τεστοστερόνη, όπως κάνουν οι χιμπατζήδες, αλλά περισσότερη κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες.

Οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις τους είναι ριζικά διαφορετικές και, σχετικά με τη διαπίστωση αυτή, τα πρόσωπά τους είναι επίσης πολύ διαφορετικά. "Είναι πολύ δύσκολο να βρει κανείς υπερόφρυο τόξο σε έναν μπονόμπο", πρόσθεσε ο Hare.

Ο Cieri συνέκρινε το υπερόφρυο τόξο (το οστό του κρανίου πάνω από την κόγχη του ματιού και πίσω από το φρύδι δηλαδή), το σχήμα του προσώπου και την εσωτερική χωρητικότητα 13 σύγχρονων ανθρωπίνων κρανίων ηλικίας μεγαλύτερης των 80.000 ετών, 41 κρανίων ηλικίας από 10.000 έως 38.000 ετών πριν από σήμερα, και ένα παγκόσμιο δείγμα 1.367 κρανίων του 20ου αιώνα από 30 διαφορετικoύς εθνικούς πληθυσμούς.

Η τάση που προέκυψε ήταν μια μείωση στο υπερόφρυο τόξο και μια βράχυνση του άνω προσώπου, γνωρίσματα τα οποία αντανακλούν γενικά μία μείωση στη δράση της τεστοστερόνης.

Υπάρχουν πολλές θεωρίες σχετικά με το γιατί, μετά από 150.000 χρόνια ύπαρξης, οι άνθρωποι ξαφνικά έκαναν άλμα προς τα εμπρός στον τομέα της τεχνολογίας. Περίπου 50.000 χρόνια πριν, υπάρχουν πολλές ενδείξεις για την παραγωγή οστέινων και κεράτινων εργαλείων, θερμικά κατεργασμένου και τεμαχισμένου πυρολίθου, εκτοξεύσιμων όπλων, μυλόπετρων, εξοπλισμού για αλιεία και κυνήγι και ελέγχου της φωτιάς. Όλα αυτά προκλήθηκαν από μια μετάλλαξη του εγκεφάλου, από τα μαγειρεμένα φαγητά, από την έλευση της γλώσσας ή απλά από την πυκνότητα του πληθυσμού;

Η μελέτη του Duke υποστηρίζει ότι η ζωή σε ομάδες και η συνεργασία δημιούργησαν ένα έξτρα ευχάριστο κλίμα και μείωσαν την επιθετικότητα και αυτό, με τη σειρά του, οδήγησε στην αλλαγή των πρόσωπων και σε μεγαλύτερες πολιτιστικές ανταλλαγές.

"Αν οι προϊστορικοί άνθρωποι άρχισαν να ζουν πιο κοντά και να κληροδοτούν νέες τεχνολογίες, θα πρέπει να ήταν ανεκτικοί μεταξύ τους", δήλωσε ο Cieri. "Το κλειδί για την επιτυχία μας είναι η ικανότητα να συνεργαζόμαστε, να συμβιώνουμε ειρηνικά και να μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλο".