openscience

Τη Δευτέρα 14 Φεβρουαρίου, στις 7.00 μμ., παρουσιάζεται στο Αμφιθέατρο Δρακοπούλου του Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) το Πολύγλωσσο Εικονογραφημένο Λεξικό Όρων Βυζαντινής Αρχιτεκτονικής και Γλυπτικής (Ελληνικά, Αγγλικά, Αλβανικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Ιταλικά, Ρουμανικά, Βουλγαρικά, Ρωσικά, Σερβικά). Τη σύνταξη του Λεξικού επιμελήθηκαν οι καθηγήτριες Βυζαντινής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Σοφία Καλοπίση-Βέρτη και Μαρία Παναγιωτίδη-Κεσίσογλου. Ο καλαίσθητος τόμος, που περιλαμβάνει 667 σελίδες και 835 φωτογραφίες και σχέδια, εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, στο Ηράκλειο το 2010.

Το Λεξικό περιλαμβάνει 1000 περίπου όρους βυζαντινής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής οι οποίοι χρησιμοποιούνται στη σύγχρονη βιβλιογραφία. Με βάση την ελληνική γλώσσα, δίνονται οι αντίστοιχοι όροι και τα συνώνυμά τους σε εννέα γλώσσες: την αγγλική, την αλβανική, τη γαλλική, τη γερμανική, την ιταλική, τη ρουμανική, τη βουλγαρική τη ρωσική και τη σερβική. Περιλαμβάνονται δηλαδή γλώσσες χωρών οι οποίες είτε έχουν βυζαντινά μνημεία είτε έχουν αναπτύξει τη βυζαντινή επιστήμη. Οι όροι συνοδεύονται από μεγάλο αριθμό σχεδίων και φωτογραφιών, επιλεγμένων με κριτήρια αυστηρά επιστημονικά. Πολλά από τα σχέδια είναι πρωτότυπα και εκπονήθηκαν για τις ανάγκες του Λεξικού. Με την προσεγμένη τοποθέτησή τους μέσα στο δίστηλο κείμενο διευκολύνουν τον αναγνώστη στην κατανόηση των όρων λειτουργώντας ερμηνευτικά.

Καρπός ερευνητικού μόχθου τριών δεκαετιών, η έκδοση έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό στη βιβλιογραφία, καθώς δεν υπάρχει αντίστοιχη εργασία σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο. Αναμένεται ότι θα αποτελέσει ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για τους ερευνητές και σπουδαστές της βυζαντινής αρχαιολογίας. Στόχος του Λεξικού είναι αφενός να καταγραφούν οι όροι που χρησιμοποιούνται για τη δήλωση συγκεκριμένων μορφών και τύπων ώστε να αποτελέσουν το έναυσμα για τη δημιουργία ενός θησαυρού κοινών όρων, και αφετέρου να διατηρηθεί, χάρη στους συνώνυμους όρους, ο πλούτος των εθνικών γλωσσών. Παράλληλα ενισχύεται η γλωσσική πολυμορφία στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολυπολιτισμικότητας, με τη διευκόλυνση της συγγραφής αλλά και της μελέτης πονημάτων που έχουν γραφεί στις εθνικές αυτές γλώσσες.

Στην εκδήλωση θα μιλήσουν: Κώστας Μπουραζέλης, Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Νάγια Σγουρίτσα, Διευθύντρια του Τομέα Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης, Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών, Χαράλαμπος Μπούρας, Ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Γρηγόρης Σηφάκης, Ομότιμος καθηγητής των Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης και Νέας Υόρκης (NYU), Δρ. Ευγενία Γερούση, Διευθύντρια Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων στο Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, Γεωργία Κοκκορού-Αλευρά, Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών καθώς και οι συντάκτριες / επιμελήτριες του Λεξικού Σοφία Καλοπίση-Βέρτη και Μαρία Παναγιωτίδη-Κεσίσογλου.

...Μια φορά κι έναν καιρό, ο τύπος αρχείων που πρωταγωνιστούσε σε αναζητήσεις και κυκλοφορία στα ομότιμα δίκτυα (peer-to-peer) ήταν η ψηφιοποιημένη μουσική, είτε σε μορφή ολόκληρων άλμπουμ, είτε σαν συλλογή από αρχεία MP3. Με την έλευση και την κυριαρχία των δικτυακών τόπων αγοράς μουσικών κομματιών, σαν το iTunes, και τις προσωπικοποιημένες υπηρεσίες σαν το Pandora να είναι διαθέσιμες ακόμα και σε κινητά τηλέφωνα, η τάση αυτή έχει μεταβληθεί σημαντικά.

Σύμφωνα με έρευνα της Envisional που χρηματοδοτήθηκε από εταιρία (NBC Universal) που ανήκει σε αυτές που η πνευματική τους ιδιοκτησία διακινείται μέσω ομότιμων δικτύων και δικτύων ανταλλαγής αρχείων, η ανταλλαγή μουσικών αρχείων υπολείπεται πλέον αρκετά της ανταλλαγής κινηματογραφικών ταινιών, τηλεοπτικών προγραμμάτων, παιχνιδιών και λογισμικού και ξεπερνά μόνο την ανταλλαγή ηλεκτρονικών εγγράφων και βιβλίων. Πιο συγκεκριμένα, στη λίστα με τα 10.000 πιο δημοφιλή σε ανταλλαγές αρχεία του tracker PublicBT, οι κινηματογραφικές και πορνογραφικές ταινίες είναι οι πιο συνηθισμένοι τύποι αρχείων και η μουσική ακολουθεί αρκετά πιο πίσω – αντίστοιχα, στο Top-100 του Pirate Bay, μόνο 10 πρόσφατα μουσικά άλμπουμ βρίσκονται στη λίστα, με την πλειοψηφία των υπολοίπων να είναι αρχεία βίντεο.

Στο πλαίσιο της έκθεσης Consumer Electronics Show (CES), η Microsoft ανακοίνωσε ότι έχει ήδη πουλήσει πάνω από 8 εκατ. αισθητήρες Kinect μέσα στους δύο πρώτους μήνες κυκλοφορίας του στην αγορά, ξεπερνώντας κατά πολύ την πρόβλεψη της εταιρίας για 5 εκατ. πωλήσεις μέσα στο 2010.

Μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντος από το κοινό, εκτός από τη χρήση μαζί με την παιχνιδομηχανή της Microsoft, το Xbox 360, οφείλεται και στη δουλειά από προγραμματιστές και χομπίστες, οι οποίοι εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός ότι η επικοινωνία του αισθητήρα μέσω της σύνδεσης USB ήταν «ανοικτή» και έσπευσαν να δημιουργήσουν δικά τους προγράμματα οδήγησης που εκμεταλλεύονταν όσα τους έδινε ο αισθητήρας μέσα από απλούς προσωπικούς υπολογιστές. Έτσι, είδαμε ανθρώπους να χρησιμοποιούν το Kinect για να παίξουν από World of Warcraft μέχρι ...Angry Birds, να χρησιμοποιούν διαπροσωπείες βασισμένες σε χειρονομίες, όπως αυτές που φαίνονται στην ταινία “Minority Report”, αλλά και ρομποτικές πλατφόρμες να έχουν αίσθηση τους βάθους και της απόστασης καθώς κινούνται στο χώρο.

Σύμφωνα με το δικτυακό τόπο WinRumors, η Microsoft ετοιμάζει το επίσημο SDK και drivers για Windows, αρχικά σε μορφή beta, δίνοντας μέσα στους επόμενους μήνες τη δυνατότητα σε ανεξάρτητους προγραμματιστές να αναπτύξουν παιχνίδια και εφαρμογές για προσωπικούς υπολογιστές – υπάρχει περίπτωση η υποστήριξη να ξεκινήσει σαν τμήμα των εργαλείων XNA Game Studio στην επόμενη εσωτερική έκδοσή τους. Ο διευθύνων σύμβουλος της Microsoft Steve Ballmer επιβεβαίωσε στο πλαίσιο μιας συνέντευξης στη CES ότι η εταιρία θα υποστηρίξει το Kinect σε PC, αλλά αυτό θα γίνει «στο σωστό χρόνο».

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Microsoft αγόρασε το προηγούμενο φθινόπωρο την εταιρία Canesta, που ειδικεύεται σε ανάλυση εικόνας και αναγνώριση των χειρονομιών του χρήστη, ενώ προηγουμένως είχε κάνει το ίδιο και με τη 3DV. Αυτές οι κινήσεις έδωσαν τροφή σε φήμες ότι τα Windows 8 θα ενσωματώνουν δυνατότητες ελέγχου μέσω χειρονομιών ή κινήσεων, κάτι που ενισχύθηκε και από τη διαρροή εικόνων από την επόμενη έκδοση του λειτουργικού συστήματος από έναν υπάλληλο της HP.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε τον ετήσιο πίνακα αποτελεσμάτων για βιομηχανικές επενδύσεις Έρευνας και Ανάπτυξης, καθώς και το νέο πίνακα των αποτελεσμάτων καινοτομίας στην ΕΕ. Στην πρώτη περίπτωση, η συνολική αίσθηση είναι ότι οι κορυφαίες ευρωπαϊκές εταιρείες περικόπτουν τις επενδύσεις σε μικρότερο βαθμό από τις αμερικανικές ανταγωνιστικές τους, η Ευρώπη όμως υστερεί ακόμη πολύ: στη διάρκεια του 2009, πρωτοπόρες εταιρείες της ΕΕ μείωσαν τις επενδύσεις σε Ε&Α πολύ λιγότερο από τις αντίστοιχες των ΗΠΑ, παρά τα παρόμοια ποσοστά πτώσης των πωλήσεων (περίπου 10%) και υψηλότερα ποσοστά πτώσης των κερδών (13,0% έναντι 1,4%). Σε καίριους τομείς υψηλής τεχνολογίας, οι επιδόσεις των ευρωπαϊκών εταιρειών στην Ε&Α είναι αδύναμες. Για παράδειγμα, οι αμερικανικές εταιρείες του πίνακα αποτελεσμάτων επένδυσαν πέντε φορές περισσότερα κεφάλαια από τις αντίστοιχες της ΕΕ σε Ε&Α με αντικείμενο τους ημιαγωγούς, τέσσερις φορές περισσότερο σε Ε&Α λογισμικού και οκτώ φορές περισσότερο στη βιοτεχνολογία, ενώ οι ιαπωνικές εταιρείες διατήρησαν το επίπεδο επενδύσεων σε Ε&Α παρά την ισχυρή πτώση των πωλήσεων (περίπου 10%) και των κερδών (88,2%).

Μείζονες εταιρείες που έχουν την έδρα τους σε ορισμένες ασιατικές χώρες συνέχισαν να εμφανίζουν τα υψηλά ποσοστά ανάπτυξης Ε&Α των προηγουμένων ετών, π.χ. η Κίνα (άνοδος κατά 40,0%), η Ινδία (27,3%), το Χονγκ Κονγκ (14,8%), η Νότια Κορέα (9,1%) και η Ταϊβάν (3,1%). Οι ελβετικές εταιρείες, και αυτές αύξησαν τις επενδύσεις σε Ε&Α (2,5%). Παρά την κρίση, η κλαδική σύνθεση των επενδύσεων Ε&Α παγκοσμίως παρέμεινε σε γενικές γραμμές η ίδια. Για τις αμερικανικές εταιρείες, οι κλάδοι υψηλής έντασης Ε&Α, όπως η φαρμακοβιομηχανία ή οι υπηρεσίες πληροφορικής, συμβάλλουν με ποσοστό άνω των δύο τρίτων στις συνολικές δαπάνες Ε&Α. Αντίθετα, για τις ευρωπαϊκές και τις ιαπωνικές εταιρείες, κυριαρχούν οι κλάδοι μεσαίας-υψηλής έντασης Ε&Α (για παράδειγμα η αυτοκινητοβιομηχανία ή ο κλάδος ηλεκτρονικών), ενώ οι κλάδοι υψηλής έντασης Ε&Α αντιπροσωπεύουν μόλις το ένα τρίτο περίπου των συνολικών επενδύσεων.

Σε ό,τι αφορά στην Ελλάδα, μόνο πέντε εταιρίες συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο με τις 1000 πιο δραστήριες στον τομέα των επενδύσεων σε Ε&Α. Πιο συγκεκριμένα, η φαρμακευτική εταιρία Pharmathen βρίσκεται στη θέση 369, με επενδύσεις 32.16 εκατ. ευρώ κατά το 2009, αυξάνοντας αυτόν τον αριθμό κατά 7.3% σε σχέση με το 2008, η Intralot στη θέση 391 (29.23 εκατ. ευρώ, +115.3%), η κατασκευαστική Ελλάκτωρ στη θέση 516 (17.96, +517.1%) και οι εταιρίες πληροφορικής Epsilon Net (θέση 949) και MLS Multimedia (θέση 957) με επενδύσεις κοντά στα 5 εκατ. ευρώ.

Στον τομέα της καινοτομίας, η Ελλάδα ανήκει στην κατηγορία των «μετρίως καινοτόμων» κρατών-μελών (moderate innovators), με επιδόσεις κοντά και κυρίως κάτω από το μέσο όρο της ΕΕ-27, μαζί με την Τσεχία, την Ουγγαρία, τον Πολωνία, τη Σλοβακία, τη Μάλτα, την Πορτογαλία, και παραδόξως, την Ισπανία και την Ιταλία. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι, αν και η Μάλτα και η Πορτογαλία ανήκουν σε αυτήν την ομάδα, παρουσιάζουν τους μεγαλύτερους ρυθμούς αύξησης στην καινοτομία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, μαζί με κράτη όπως η Φινλανδία και η Γερμανία.

Στην πενταετία που λαμβάνεται υπόψιν για την έκθεση της Ευρωπαϊκής καινοτομίας, οι αριθμοί για την Ελλάδα υπερέχουν αισθητά του μέσου όρου της ΕΕ-27 μόνο σε ό,τι αφορά στις επιστημονικές δημοσιεύσεις (165% του μέσου όρου), το ποσοστό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που χρησιμοποιεί οργανωτικές και προωθητικές καινοτομίες (131%) και το ποσοστό των πωλήσεων στη δραστηριότητα των νέων καινοτόμων εταιριών που προσεγγίζει το διπλάσιο του Ευρωπαϊκού μέσου όρου (ΕΕ-27).

Ένας από τους τομείς στους οποίους η χώρα μας υστερεί δραματικά είναι τα ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια (venture capitals), όπου οι επιδόσεις είναι στο 9% του μέσου όρου – από την άλλη, οι ισχνές επιδόσεις οδηγούν και τις μικρότερες αυξήσεις να εμφανίζονται σαν μεγάλα ποσοστά, δίνοντας αύξηση που πλησιάζει το 50% ετησίως. Αντίστοιχα, οι δημόσιες επενδύσεις στην Ε&Α είναι σχεδόν στο μισό του μέσου όρου, με σταθερές τάσεις, και οι ιδιωτικές στο 13% με ελαφρές τάσεις μείωσης. Η Ελλάδα υστερεί δραματικά και στην παραγωγή νέων ιδεών που κατατίθενται για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (11% του μέσου όρου), ενώ τα κέρδη των Ελλήνων από την παραχώρηση πνευματικών τους δικαιωμάτων σε εταιρίες στο εξωτερικό είναι ακόμα μικρότερα (7%). Γενικά πάντως οι Έλληνες, αν και λαμβάνουν κάποιο πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε ποσοστό πάνω από 80% του μέσου όρου, αποφεύγουν τις διδακτορικές σπουδές, ακολουθώντας τες στο 57% του Ευρωπαϊκού μέσου όρου, αλλά οι επιδόσεις τους σε αυτές είναι αξιοσημείωτες και μάλιστα με ισχυρά αυξητικές τάσεις (+10.2% ετησίως στις επιστημονικές δημοσιεύσεις και +6.7% στην αναγνώριση αυτών των δημοσιεύσεων).

Περίπου ένας στους οκτώ νέους στην Ελλάδα χρησιμοποιεί το διαδίκτυο υπερβολικά, ενώ ένας στους εκατό δείχνει σημάδια εξάρτησης, σύμφωνα με έρευνα της Μονάδας Εφηβικής Υγείας της Β΄ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, που εξέτασε επίσης τομείς όπως η χρήση δικτυακών τόπων στοιχηματισμού ή με πορνογραφικό υλικό. Η επιστημονική υπεύθυνος της Μονάδας, Δρ. Αρτεμις Τσίτσικα, αναφέρει ότι «η υπερβολή χρήση έχει αρνητικές συνέπειες στα συναισθήματα, τις σχέσεις με τους γύρω, τις δραστηριότητες και την ψυχοκοινωνική ζωή του νέου γενικά».

Η έρευνα εξέτασε περίπου 900 νέους ηλικίας από 11 ως 18 ετών με τη χρήση ερωτηματολογίων και θεώρησε υπερβολικούς χρήστες όσους χρησιμοποιούσαν το διαδίκτυο για περισσότερες από είκοσι ώρες την εβδομάδα, ενώ όσοι βρίσκονταν online για περισσότερες από δύο ώρες καθημερινά, θεωρήθηκαν ότι βρίσκονται στο όριο της εξάρτησης. Γενικά, όσοι χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μέσα από το σχολικό περιβάλλον, κάνουν χρήση που περιορίζεται σε μια ως τρεις ώρες την εβδομάδα, ενώ όσοι επισκέπτονται συχνά κάποιο internet café μπορεί να ξεπεράσουν τις δέκα ώρες εβδομαδιαίως, ενώ δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που η χρήση ειδικά των δικτυακών παιχνιδιών ξεπερνά τις είκοσι ώρες την εβδομάδα.

Ένα ιδιαίτερα καταστροφικό χόμπι είναι το δικτυακό στοίχημα: σε έρευνα σε 500 νέους, το αποτέλεσμα της έρευνας ήταν ότι 15% είχαν ήδη δοκιμάσει την τύχη τους σε κάποιο δικτυακό τόπο, και το 5% με άσχημα αποτελέσματα. Αντίστοιχη είναι η συχνότητα και στη χρήση δικτυακών τόπων πορνογραφικού περιεχομένου: από τους 529 νέους που ερωτήθηκαν, ένας τους πέντε χρησιμοποιεί τέτοιους δικτυακούς τόπους και ένας στους δέκα το κάνει συχνά, με τη συχνότερη δικαιολογία να είναι «εκπαιδευτικοί λόγοι».