openscience

Το British Council και το Ίδρυμα Ευγενίδου εγκαινιάζουν μια σειρά εργαστηρίων και συναρπαστικών διαλέξεων, με θέμα της πρώτης εκδήλωσης την καινοτομία. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Ίδρυμα Ευγενίδου (Λεωφ. Συγγρού 387), την Τρίτη 29 Μαρτίου.

Πρόγραμμα

1400–1730: Εργαστήρια – Τρία Bήματα προς την Kαινοτομία

• Starting Up a Creative Enterprise with NESTA's Creative Enterprise Toolkit: Καθοδήγηση, δραστηριότητες, διαδραστικό περιεχόμενο και case studies, Lynsey Smith, Σύμβουλος Επιχειρήσεων & Content Developer, NESTA UK (Εθνικό Ταμείο για την Τεχνολογία της Επιστήμης και τις Τέχνες)
• The Innovation Journey: Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε καινοτόμα προϊόντα (και υπηρεσίες) έτσι ώστε να έχουν τη μέγιστη δυνατή εμπορική εκμετάλλευση; Πώς μπορούμε να προστατέψουμε τα πνευματικά δικαιώματα της ιδέας μας; Alan Eklid, Σύμβουλος Επιχειρήσεων, ip21
• Innovation metrics: How to assess and evaluate a good pitch and a promising idea: Πώς να αξιολογήσετε τα καινοτόμα μέρη του επιχειρησιακού σας πλάνου; Πώς να παρουσιάσετε μια πολλά υποσχόμενη ιδέα σε τρείς μόνο διαφάνειες; Βασίλης Νικoλόπουλος, Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος, Intelen

1800–2030: Δημόσια Συζήτηση: Προς μια Κουλτούρα Καινοτομίας
Μια σειρά παρουσιάσεων πάνω στους παράγοντες οι οποίοι μπορούν να συμβάλλουν σε μία κουλτούρα καινοτομίας (τεχνολογία, εκπαίδευση, επενδύσεις, κοιτίδες καινοτομίας):

• Βασίλης Τραπεζάνογλου, ειδικός σε θέματα τεχνολογίας και καινοτομίας, Σύμβουλος Διοίκησης, Eurobank EFG
• Γιάννης Πιερράκης, Head of Investments Research, NESTA UK
• Jonathan Robinson, Ιδρυτής, The Hub

Συμπεράσματα (Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης)

• Βασίλης Τραπεζάνογλου, ειδικός σε θέματα τεχνολογίας και καινοτομίας, Σύμβουλος Διοίκησης, Eurobank EFG
• Γιάννης Πιερράκης, Head of Investments Research, NESTA UK
• Δρ Ανδρέας Περσίδης, Συνιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος, Biovista Inc.
• Αντώνης Μαρκόπουλος, Ειδικός Γραμματέας Ψηφιακού Σχεδιασμού (έχει προσκληθεί)

Συντονισμός συζήτησης: Γιάννης Ριζόπουλος, Υπεύθυνος Pathfinder Technoλογείν

Θα υπάρχει ταυτόχρονη μετάφραση.

2030–2130: Networking Cocktails

Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με την Αναστασία Ανδρίτσου (Τηλ. 210 369 2334, E-mail: Anastasia.Andritsou@britishcouncil.gr)

Με τη σκιά του πυρηνικού ολέθρου να πλανάται ακόμα πάνω από την Ιαπωνία, ο σεισμός και το τσουνάμι της 11ης Μαρτίου ξύπνησαν όλους τους εφιάλτες, θυμίζοντας πόσο ανήμπορος μπορεί να είναι ο άνθρωπος όταν βρεθεί αντιμέτωπος με τις δυνάμεις της φύσης. Τι συνέβη και τι μπορεί να σημαίνει η εμπειρία της Ιαπωνίας για την Ευρώπη; Ο πρώην διευθυντής του σεισμολογικού ινστιτούτου του αστεροσκοπείου Αθηνών και σήμερα ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, κ. Γ. Σταυρακάκης, δέχθηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις του δικτυακού τόπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

ΕΚ: Τι ακριβώς συνέβη στην Ιαπωνία;

ΓΣ: Ο σεισμός της 11ης Μαρτίου σημειώθηκε σε μια περιοχή βορειοδυτικά της Ιαπωνίας όπου οι τεκτονικές πλάκες του Ειρηνικού και της Βορείου Αμερικής συγκλίνουν με ταχύτητα περίπου 80 χιλιοστών το χρόνο, μια τεράστια ταχύτητα εξ αιτίας της οποίας συσσωρεύονται αντιστοίχως τεράστιες τεκτονικές τάσεις στο εσωτερικό της Γης.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ιαπωνία χτυπιέται από σφοδρότατο σεισμό, αυτός όμως είχε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και κυρίως το ότι για πρώτη φορά η καταστροφή οφείλεται όχι τόσο στο σεισμό όσο σε ένα δευτερογενές φαινόμενο, το τσουνάμι, το οποίο δημιουργήθηκε από τον σεισμό. Μάλιστα οι συνέπειες ήταν τόσο δραματικές λόγω της μεγάλης ταχύτητας του κύματος το οποίο χτύπησε την ακτή μέσα σε μόλις δεκαπέντε λεπτά από την κύρια δόνηση. Τούτο ενώ το ιαπωνικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης λειτούργησε άψογα και είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο. Ο χρόνος όμως ήταν πολύ λίγος.

Το άλλο που έχει προκύψει εκ των υστέρων είναι πως τέσσερις σεισμοί μεγέθους άνω των 6 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ που είχαν προηγηθεί δύο ημέρες νωρίτερα αποτελούσαν προσεισμούς. Δυστυχώς όμως η επιστήμη μας δεν είναι ακόμα σε θέση να αξιοποιήσει τέτοια φαινόμενα στο βαθμό που θα έπρεπε και να αντιληφθεί ότι ένα σεισμικό γεγονός είναι, στην πραγματικότητα προσεισμός.

ΕΚ: Ήταν μεμονωμένο γεγονός ή μπορεί να συνδεθεί με καταστροφές που προηγήθηκαν όπως της Νέας Ζηλανδίας ή που ενδεχομένως θα ακολουθήσουν;

ΓΣ: Όταν μιλάμε για σεισμούς σε τέτοια μεγέθη δεν μιλάμε για σημειακό επίκεντρο αλλά για ρηξιγενή ζώνη με μήκος περίπου 300 χιλιομέτρων και πλάτος 100 χιλιομέτρων. Σε αυτή τη ζώνη θα εμφανισθούν όλοι οι μετασεισμοί οι οποίοι θα διαρκέσουν μήνες ολόκληρους. Ο δε ισχυρότερος μετασεισμός μπορεί να είναι μέχρι και μία μονάδα μικρότερος από τον κύριο σεισμό.

Σε ότι αφορά την αλληλεπίδραση με άλλες περιοχές, αυτό είναι κάτι το οποίο παρουσιάζει μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον. Ήδη υπάρχει κατανόηση του πώς τα σεισμικά κύματα επηρεάζουν τη μηχανική ισορροπία άλλων ρηγμάτων ή ακόμα του πώς λειτουργούν μηχανισμοί με τους οποίους ο σεισμός μεταδίδεται κατά μήκος του ιδίου ρήγματος για παράδειγμα με τη λεγόμενη "μετανάστευση" του επίκεντρου.

Ωστόσο αυτό δεν μεταφράζεται σε δυνατότητα πρόγνωσης γιατί ακόμα δεν είμαστε σε θέση να προβλέψουμε χρονικά πότε η αλληλεπίδραση αυτή θα αποδώσει σεισμό κάπου αλλού.

ΕΚ: Στην Ευρώπη πρέπει να ανησυχούμε;

ΓΣ: Εδώ δεν είναι τόσο τραγικά τα πράγματα αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εφησυχάζουμε. Ο εγκέλαδος έχει δύο φίλους: τον εφησυχασμό πριν χτυπήσει και τον πανικό μετά.

Στην Ευρώπη όμως οι ταχύτητες σύγκλισης, για παράδειγμα της Αφρικανικής πλάκας κάτω από την πλάκα του Αιγαίου, είναι πάρα πολύ μικρές σε σχέση με αυτήν που προανέφερα στη συγκεκριμένη περιοχή της Ιαπωνίας. Έτσι στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, την πλέον σεισμογενή περιοχή της Ευρώπης (με πλέον εκτεθειμένες την Ελλάδα και την Ιταλία), είναι εξαιρετικά σπάνια η εκδήλωση σεισμών με μέγεθος άνω των 6 έως 7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ.

Στη βορειοδυτική και κεντρική Ευρώπη οι σεισμοί είναι κατά κανόνα πολύ μικρού μεγέθους. Να σημειώσουμε όμως ότι ο ισχυρός σεισμός του Κόμπε στην Ιαπωνία, το 1995, χτύπησε μια περιοχή που θεωρείτο χαμηλής έως μέτριας σεισμικότητας. Για το λόγο αυτό και οι περιοχές χαμηλής σεισμικότητας χρήζουν επιστημονικής παρακολούθησης. Στη φύση δεν μπορεί ποτέ να πει κανείς απόλυτα "όχι", αλλά πρέπει να ζούμε με ένα ρεαλισμό. Μέχρι σήμερα τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το ενδεχόμενο ενός γιγαντιαίου σεισμού στην Ευρώπη είναι πάρα πολύ μικρό έως απίθανο .

ΕΚ: Δεν δικαιολογείται δηλαδή στην Ευρώπη ένας "πυρηνικός πανικός" λόγω σεισμού;

ΓΣ: Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Όταν μιλάμε π.χ. για την Τουρκία ή για άλλες σεισμογενείς περιοχές, ο σεισμός θα πρέπει να είναι το μοναδικό κριτήριο στην κατασκευή ή όχι πυρηνικού σταθμού. Αλλά για να μιλήσουμε για ισχυρό σεισμό στη Γερμανία, μάλλον θα πρέπει να αναθεωρήσουμε όλη τη σεισμική ιστορία της Γης. Κάθε χώρα θα πρέπει να εξετάσει με αυστηρότητα και να λάβει σοβαρά υπ' όψιν τους φυσικούς κινδύνους από τους οποίους απειλείται.

Η ερευνητική ομάδα του Δρ. Παντελή Γεωργίου, λέκτορα στη Σχολή Ηλεκτρολόγων και Ηλεκτρονικών Μηχανικών και υπεύθυνου του Εργαστηρίου Bio-inspired Metabolic Technology στο Πανεπιστήμιο Imperial του Λονδίνου, σχεδίασε και δοκιμάζει ήδη σε ασθενείς ένα ολοκληρωμένο κύκλωμα που λειτουργεί σαν αντλία ινσουλίνης και γλυκογόνου, ρυθμίζοντας τη γλυκόζη στο αίμα διαβητικών ασθενών – κάτι σαν ψηφιακό πάγκρεας.

Η λειτουργία του ανθρώπινο οργάνου βασίζεται κυρίως σε δύο είδη κυττάρων: τα β-κύτταρα, για την παραγωγή και έκκριση ινσουλίνης όταν τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα είναι αυξημένα, και τα α-κύτταρα που εκκρίνουν μια ορμόνη που ονομάζεται γλυκαγόνη όταν η γλυκόζη του αίματος είναι σε χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τον Δρ. Γεωργίου, το ολοκληρωμένο κύκλωμα που κατασκεύασε η ομάδα του προσομοιώνει και τις δύο αυτές λειτουργίες με μια βιο-μιμητική προσέγγιση, πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα από τις συνηθισμένες μεθόδους που παρέχουν μόνο ινσουλίνη.

Ο Δρ. Γεωργίου και οι συνεργάτες του θα ξεκινήσουν φέτος μια μικρής κλίμακας κλινική δοκιμή, χρησιμοποιώντας μια συσκευή που ελέγχεται από το ολοκληρωμένο αυτό κύκλωμα σε δέκα ασθενείς σε νοσοκομεία του Λονδίνου. Σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 1, το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται και σκοτώνει τα β-κύτταρα, προκαλώντας αύξηση στη γλυκόζη στο αίμα των ασθενών, ενώ με το πέρασμα των χρόνων, τα α-κύτταρα αρχίζουν και αυτά να υπολειτουργούν. Έτσι, οι ασθενείς κινδυνεύουν από περιστατικά υπογλυκαιμίας, τα οποία θα αντιμετωπίζονταν από τα α-κύτταρα σε έναν υγιή οργανισμό. Παρατεταμένες περίοδοι χαμηλών επιπέδων σακχάρων στο αίμα μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντικά προβλήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα των ασθενών, αφού οδηγούν σε ανεπαρκή τροφοδοσία του εγκεφάλου με γλυκόζη, ενώ μακροπρόθεσμα μπορεί να φθείρουν και την καρδιά, τα νεφρά και τα μάτια του ασθενούς. Για να ελαχιστοποιήσουν αυτά τα αποτελέσματα, οι ερευνητές του Imperial College προσπαθούν να αναπαράγουν την ηλεκτροφυσιολογία και των δύο τύπων κυττάρων, παράγοντας ένα, κατά το δυνατόν, πιστό ηλεκτρονικό αντίγραφο του παγκρέατος.

Η συσκευή αποτελείται από έναν ηλεκτροχημικό αισθητήρα που τρυπά το δέρμα, το ολοκληρωμένο κύκλωμα που μοντελοποιεί τη λειτουργία των δύο τύπων κυττάρων και δύο μικρές αντλίες που φέρει ο ασθενής, μια για κάθε ορμόνη. Κάθε πέντε λεπτά, ο αισθητήρας μετρά τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα του ασθενούς – αν εντοπιστούν ανεβασμένα επίπεδα, το κύκλωμα ενεργοποιεί ένα μικρό κινητήρα που πιέζει μια σύριγγα που χορηγεί ινσουλίνη υποδόρια, μέχρι οι μετρήσεις να υποχωρήσουν σε φυσιολογικά επίπεδα. Αντίστοιχα, αν η μέτρηση είναι μειωμένη, επαναλαμβάνεται η ίδια διαδικασία, αλλά με την αντλία γλυκαγόνης.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι οι μηχανισμοί ελέγχου του ολοκληρωμένου κυκλώματος έχουν σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μιμούνται τις πολύ διαφορετικές συμπεριφορές των δύο τύπων κυττάρων. Ένα α-κύτταρο δρα απότομα, εκκρίνοντας γλυκαγόνη μέσω απότομων αυξομειώσεων στο ηλεκτρικό δυναμικό στην κυτταρική του μεμβράνη, όταν η γλυκόζη είναι σε χαμηλά επίπεδα, κάνοντας το συκώτι να εκκρίνει ποσότητες γλυκόζης που είναι αποθηκευμένη σε αυτό – όσο τα επίπεδα γλυκόζης πέφτουν, τόσο οι εκκρίσεις γλυκαγόνης γίνονται πιο συχνές και απότομες.

Αντίθετα, οι ηλεκτρικές αυξομειώσεις στην κυτταρική μεμβράνη ενός β-κυττάρου έχουν τη μορφή ριπής, που διακόπτεται από περιόδους ηρεμίας που μπορεί να κρατήσουν δευτερόλεπτα ή ακόμα και λεπτά. Όταν η συγκέντρωση γλυκόζης στο αίμα είναι αυξημένη, η ηλεκτρική δραστηριότητα παραμένει αυξημένη για μεγαλύτερα διαστήματα, οδηγώντας στην έκκριση περισσότερης ινσουλίνης.

Μια αντίστοιχη διπλή αντλία είχε ανακοινωθεί τον Απρίλιο του 2010 από το Πανεπιστήμιο της Βοστώνης και την ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου Harvard. Η διαφορά είναι ότι εδώ οι ερευνητές προσπαθούν να μιμηθούν με μεγαλύτερη πιστότητα τη λειτουργία του παγκρέατος, ενώ στην προηγούμενη προσπάθεια, η έμφαση ήταν στην πρόβλεψη της ανάγκης για έκκριση της κατάλληλης ορμόνης. Αν η αρχική κλινική δοκιμή στο Imperial είναι επιτυχημένη, θα ακολουθήσει δοκιμή μεγαλύτερης έκτασης και σε πιο δύσκολες περιπτώσεις ασθενών.