openscience

Η βελτίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης και ιδίως της ενεργειακής αποδοτικότητας των προϊόντων καθώς και η ενθάρρυνση της αποδοχής τους στην αγορά αποτελούν τους κύριους στόχους μιας δέσμης που παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η δέσμη αυτή περιέχει μια σειρά εθελοντικών και υποχρεωτικών ενεργειών για την υποστήριξη μιας συνεκτικής και δυναμικής πολιτικής στην ΕΕ, αλλά και σε διεθνές επίπεδο, και συμβάλλει στον ορισμό προϊόντων φιλικών προς το περιβάλλον, στην ενημέρωση των καταναλωτών μέσω της βελτίωσης της επισήμανσης και στην υποστήριξη της αγοράς των προϊόντων αυτών μέσω δημόσιων προμηθειών και φορολογικών κινήτρων.

Ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, κ. Günter Verheugen, αρμόδιος για την πολιτική επιχειρήσεων και βιομηχανίας, δήλωσε ότι: «Η ΕΕ πρέπει να δώσει το παράδειγμα και να αποδείξει ότι η βιομηχανία είναι ικανή να συμβάλλει αποφασιστικά στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής. Η απάντηση στην πρόκληση αυτή θα δημιουργήσει μια κατάσταση επωφελή για όλους - περισσότερη ανάπτυξη, περισσότερες θέσεις εργασίας, περισσότερη προστασία του περιβάλλοντος.»

Ο αρμόδιος για το περιβάλλον Επίτροπος, κ. Σταύρος Δήμας, δήλωσε ότι: «Από την άποψη του αντικτύπου που ασκούμε στον πλανήτη, ζούμε πολύ πάνω από τις δυνατότητές μας. Οι ενέργειές μας ως καταναλωτών και παραγωγών, παγκοσμίως, είναι οι καθοριστικοί παράγοντες της αλλαγής τους κλίματος και της καταστροφής της φύσης. Ήρθε η ώρα να αλλάξουμε το είδος των προϊόντων που αγοράζουμε και να μετασχηματίσουμε τις μεθόδους παραγωγής μας. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή υποβάλλει προτάσεις για την ενθάρρυνση της μεταστροφής προς προϊόντα και τρόπους παραγωγής που να είναι ενεργειακά αποδοτικά και φιλικά προς το περιβάλλον.»

Ο Επίτροπος κ. Andris Piebalgs, αρμόδιος για τις πολιτικές ενέργειας δήλωσε ότι: «Η δέσμη προωθεί ένα εκτεταμένο σύνολο μέτρων που θα συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ όσον αφορά την εξοικονόμηση ενέργειας, προς όφελος τόσο του περιβάλλοντος όσο και των καταναλωτών της ΕΕ.»

Το σχέδιο δράσης απαριθμεί τις πρωτοβουλίες που θα αναλάβει η Επιτροπή σε 3 τομείς:

1. Νέα πολιτική προϊόντων

Αποδοτικότητα καταναλωτικών προϊόντων ως προς την ενέργεια και τους πόρους

Ελλείψει εθελοντικής δράσης, η οδηγία οικολογικού σχεδιασμού παρέχει το πλαίσιο για τη θέσπιση υποχρεωτικών ελάχιστων απαιτήσεων και εθελοντικών σημείων συγκριτικής αξιολόγησης για προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια. Στο μέλλον θα καλύπτονται επίσης όλα τα συνδεόμενα με την ενέργεια προϊόντα - αυτά που δεν καταναλώνουν ενέργεια κατά τη χρήση, αλλά έχουν έμμεσο αντίκτυπο στην κατανάλωση ενέργειας. Έτσι θα καλύπτονται προϊόντα όπως οι συσκευές που χρησιμοποιούν νερό και τα παράθυρα. Για παράδειγμα, οι βρύσες και οι κεφαλές καταιονιστήρων (ντους) εξοικονόμησης νερού μειώνουν την κατανάλωση νερού και, επομένως, την ποσότητα ενέργειας που χρησιμοποιείται για το ζεστό νερό, χωρίς να αλλάζει η συμπεριφορά του χρήστη.

Υποχρεωτική επισήμανση

Η υποχρεωτική επισήμανση θα αναφέρει σχετικές με το περιβάλλον παραμέτρους για ένα ευρύτερο φάσμα προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων που καταναλώνουν ενέργεια και των συνδεόμενων με την ενέργεια προϊόντων.

Κίνητρα και δημόσιες προμήθειες

Η Επιτροπή προτείνει επίσης να είναι επιλέξιμα σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ, για την παροχή κινήτρων και για τις δημόσιες προμήθειες, μόνον τα προϊόντα που διαθέτουν ένα συγκεκριμένο επίπεδο ενεργειακής αποδοτικότητας ή περιβαλλοντικής καταλληλότητας - η οποία θα φαίνεται με κάποια κατηγορία επισήμανσης. Η παροχή κινήτρων, και σε ποια μορφή, θα εναπόκειται στα κράτη μέλη. Σήμερα χορηγούνται κίνητρα για πολύ διαφορετικά επίπεδα περιβαλλοντικής αποδοτικότητας στην ΕΕ, ορισμένες φορές σε πολύ γειτονικές μεταξύ τους περιφέρειες, κάτι που περιορίζει τις οικονομίες κλίμακας για προϊόντα με καλύτερη αποδοτικότητα (βλ. υπόμνημα 1). Επίσης, συνιστάται στα κράτη μέλη να θεσπίσουν κοινές πρακτικές για περιβαλλοντικές συμβάσεις, όσον αφορά τις προμήθειες αγαθών και υπηρεσιών που (ακόμη) δεν καλύπτονται από το προαναφρθέν σχέδιο (βλέπε υπόμνημα 2).

Εθελοντική οικολογική επισήμανση

Το σύστημα οικολογικού σήματος της ΕΕ, με το οποίο επισημαίνονται τα πλέον φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα στην αγορά της ΕΕ, θα επεκταθεί ώστε να καλύπτει ένα ευρύτερο φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών, όπως τρόφιμα και ποτά, και θα καταστεί λιγότερο δαπανηρό και γραφειοκρατικό. Οι αλλαγές αυτές θα καταστήσουν το σύστημα πιο ελκυστικό στους κατασκευαστές και θα τους ενθαρρύνουν να προβούν σε κανοτομίες και να προσφέρουν περισσότερα προϊόντα αυτού του είδους.

Υπευθυνότητα των πωλητών λιανικής

Θα δημιουργηθεί ένα φόρουμ λιανικής πώλησης στο οποίο θα συμμετέχουν άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οι ενώσεις παραγωγών και καταναλωτών. Το φόρουμ αυτό θα προετοιμάζει δράσεις για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής αποδοτικότητας μεγάλων πωλητών λιανικής, την προώθηση της αγοράς φιλικότερων προς το περιβάλλον προϊόντων και για την καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών.

2. Προώθηση της βελτιστοποιημένης παραγωγής

Με σκοπό την προώθηση μιας πιο βελτιστοποιημένης παραγωγής, οι προτάσεις προβλέπουν τα ακόλουθα:

* Ανάπτυξη στόχων και εργαλείων για την παρακολούθηση, τη συγκριτική αξιολόγηση και την προώθηση της αποδοτικής χρήσης πόρων και της οικοκαινοτομίας. Θα αναπτυχθεί ένα σύστημα εξακρίβωσης περιβαλλοντικών τεχνολογιών για την υποστήριξη της οικοκαινοτομίας, μέσω της αύξησης της εμπιστοσύνης σε νέες τεχνολογίες.
* Αναθεώρηση του EMAS, του συστήματος εθελοντικής οικολογικής διαχείρισης και ελέγχου της ΕΕ, για να αυξηθεί η αποδοχή του, ιδίως μεταξύ των ΜΜΕ, καθιστώντας τη συμμετοχή λιγότερο δαπανηρή και προσελκύοντας οργανισμούς εκτός ΕΕ.
* Ανάπτυξη μιας βιομηχανικής πολιτικής για οικολογικές βιομηχανίες, ξεκινώντας με την ανάλυση των εμποδίων όσον αφορά την επέκτασή τους και την πλήρη αποδοχή τους από άλλους κλάδους.
* Προώθηση της περιβαλλοντικής επίδοσης σε μικρές επιχειρήσεις (ΜΜΕ) με την παροχή εξατομικευμένων συμβουλών.

3. Βιώσιμη κατανάλωση και παραγωγή σε διεθνές επίπεδο

Με σκοπό την προώθηση των βιώσιμων προϊόντων σε παγκόσμιο επίπεδο, οι προτάσεις προβλέπουν τα ακόλουθα:

* Συμφωνίες υποστήριξης βιομηχανικών κλάδων, στο πλαίσιο των διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα.
* Προώθηση και ανταλλαγή ορθών πρακτικών σε διεθνές επίπεδο.
* Προώθηση διεθνώς του εμπορίου περιβαλλοντικά φιλικών προϊόντων και υπηρεσιών.

Παραδείγματα κερδών αποδοτικότητας και μείωσης του κόστους

Το 30% της ενέργειας που χρησιμοποιείται στα κτίρια μπορεί να εξοικονομηθεί με θετικές οικονομικές επιδράσεις έως το 2030. Η καλύτερη μόνωση των παραθύρων μπορεί να συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών CO₂ κατά περισσότερο του ενός πέμπτου, μειώνοντας το κόστος για τα νοικοκυριά. Σημαντικά κέρδη υπολογίζονται επίσης από τη χρήση συσκευών που συνδέονται με τη χρήση νερού, όπως μπάνια, ντους και βρύσες.

Η κ. Meglena Kuneva, Επίτροπος της ΕΕ αρμόδια για θέματα καταναλωτών, ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα πανευρωπαϊκής έρευνας που πραγματοποιήθηκε σε δικτυακούς τόπους (websites) που παρέχουν υπηρεσίες για κινητά τηλέφωνα, όπως ήχους κλήσης (ring-tones) και εικόνες οθόνης (wallpapers). Η έρευνα, η οποία διενεργήθηκε σε περισσότερους από 500 δικτυακούς τόπους στα 27 κράτη μέλη, τη Νορβηγία και στην Ισλανδία, αποκάλυψε ότι το 80% των δικτυακών τόπων που ελέγχθηκαν πρέπει να ερευνηθούν περαιτέρω διότι υπάρχουν υπόνοιες παράβασης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί καταναλωτών. Πολλοί από τους δικτυακούς τόπους απευθύνονται σε παιδιά και σε νέους. Τα προβλήματα που εντοπίστηκαν αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τα εξής: ασαφή ενημέρωση σχετικά με τιμές, δηλ. οι τιμές δεν είναι πλήρεις, δεν περιλαμβάνουν τους φόρους ή οι πελάτες δεν γνωρίζουν ότι αποδέχονται να γίνουν συνδρομητές. Πολλοί τέτοιοι δικτυακοί τόποι δεν παρέχουν ορισμένα από τα απαιτούμενα στοιχεία επικοινωνίας του πάροχου της υπηρεσίας. Άλλα προβλήματα αφορούν την παραπλανητική πληροφόρηση, στις περιπτώσεις που βασικές πληροφορίες αναγράφονται με ψιλά γράμματα ή είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστούν στο δικτυακό τόπο ή η λέξη «δωρεάν» χρησιμοποιείται για να παραπλανήσει τους καταναλωτές ώστε να αποδεχθούν συμβόλαια μεγάλης διάρκειας. Οι παραβάσεις της νομοθεσίας ποικίλλουν ως προς το βαθμό σοβαρότητας. Οι Ευρωπαίοι έχουν στην κατοχή τους περισσότερα από 495 εκατ. κινητά τηλέφωνα και οι ήχοι κλήσεις μόνο εκτιμάται ότι το 2007 αποτελούσαν το 29% του συνόλου της αγοράς «υπηρεσιών για κινητά τηλέφωνα» στην Ευρώτη (υψηλότερη κατά 10% περίπου σε σχέση με το 2006). Η αξία των πωλήσεων ήχων κλήσης στην Ευρώπη το 2007 εκτιμάται ότι ανήλθε στα 691 εκατ. ευρώ. Επτά χώρες (Νορβηγία, Φινλανδία, Σουηδία, Λετονία, Ισλανδία, Ρουμανία, Ελλάδα) δημοσιεύουν τα ονόματα των δικτυακών τόπων στους οποίους διαπιστώθηκαν παρατυπίες.

«Αυτή η πανευρωπαϊκή ενέργεια αποτελεί άμεση απάντηση στις εκατοντάδες καταγγελίες που έχουν λάβει οι εθνικές αρχές από τους καταναλωτές. Πάρα πολλά άτομα πέφτουν θύματα τέτοιων δαπανηρών εκπλήξεων από μυστηριώδεις χρεώσεις, τέλη και συνδρομές για ήχους κλήσεις που πληροφορήθηκαν για πρώτη φορά όταν είδαν το λογαριασμό του κινητού τους. Θα ληφθούν μέτρα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο για την πάταξη αυτών των παρόχων Πρέπει όμως να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα, ιδίως στους εφήβους και στα παιδιά - τα μάτια σας δεκατέσσερα ! Προσοχή στα ψιλά γράμματα! Υπάρχουν πολλοί αξιόπιστοι πάροχοι υπηρεσιών στην αγορά αλλά για να είστε ασφαλείς όταν αγοράζετε τέτοιες υπηρεσίες, να ελέγχετε τα ψιλά γράμματα και να βεβαιώνεστε ότι δεν αποδέχεστε με την υπογραφή σας τίποτε παραπάνω από αυτό που ζητήσατε».

Ο έλεγχος της συμμόρφωσης (sweep)
Ο «έλεγχος της συμμόρφωσης» αποτελεί ένα νέο είδος έρευνας και επιβολής της νομοθεσίας εκ μέρους της ΕΕ. Τα κράτη μέλη διενεργούν ταυτόχρονους, συντονισμένους ελέγχους σε ιστοσελίδες για να εντοπίσουν παραβάσεις της νομοθεσίας για τους καταναλωτές σε ένα συγκεκριμένο τομέα. Επικοινωνούν με τις επιχειρήσεις για τις οποίες υπάρχουν υπόνοιες παρατυπιών και τους ζητούν να δώσουν διευκρινίσεις και/ή να επανορθώσουν.

Ο έλεγχος της συμμόρφωσης όσον αφορά τις υπηρεσίες για τα κινητά τηλέφωνα πραγματοποιήθηκε μεταξύ 2 και 6 Ιουνίου. Οι αρχές επιβολής της νομοθεσίας σε όλη την Ευρώπη προέβησαν σε έλεγχο δικτυακών τόπων που παρέχουν υπηρεσίες για κινητά τηλέφωνα εξαιτίας υπονοιών για παράβαση της νομοθεσίας της ΕΕ για τους καταναλωτές - οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (2005/29/ΕΚ)• οδηγία για τις πωλήσεις εξ αποστάσεως (1997/7/ΕΚ) και οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο (2000/31/ΕΚ).

Τα αποτελέσματα

Ο έλεγχος συμμόρφωσης επικεντρώθηκε σε 3 πρακτικές που παρατηρούνται στον τομέα των υπηρεσιών για κινητά τηλέφωνα και υπονομεύουν τα δικαιώματα των καταναλωτών (ασαφής πληροφόρηση για την τιμή της προσφοράς, για τα στοιχεία του πάροχου υπηρεσιών, παραπλανητική διαφήμιση).

• Πραγματοποιούνται περαιτέρω έρευνες στο 80% των δικτυακών τόπων που ελέγχθηκαν. Ο συνολικός αριθμός των δικτυακών τόπων που ελέγχθηκαν ήταν 558, ο συνολικός αριθμός των δικτυακών τόπων που πρέπει να υποβληθούν σε περαιτέρω έρευνα είναι 466. Για 79 περιπτώσεις απαιτείται ενδεχομένως διασυνοριακή συνεργασία των διαφόρων εθνικών αρχών: περιπτώσεις ΣΠΚ (δικτύου συνεργασίας για την προστασία των καταναλωτών). Βλ. (MEMO/08/516 ) για κατανομή ανά χώρα.
• Το 50% των δικτυακών τόμων που ελέγχθηκαν απευθύνονται σε παιδιά (279 σε σύνολο 558). Οι εν λόγω δικτυακοί τόποι χρησιμοποιούσαν χαρακτήρες παιδικών κινουμένων σχεδίων, πολύ δημοφιλείς τηλεοπτικούς χαρακτήρες ή απαιτούσαν τη γονική συναίνεση. Το ίδιο υψηλό ποσοστό παρατυπιών (80%) παρατηρήθηκε και σε αυτούς τους δικτυακούς τόπους.
• Πολλοί δικτυακοί τόποι εμφάνισαν πολλαπλές παρατυπίες. Τα αριθμητικά στοιχεία έχουν ως εξής:
• Το 50% περίπου του συνόλου των δικτυακών τόπων που ελέγχθηκαν παρουσίαζαν κάποια παρατυπία που αφορούσε την πληροφόρηση σχετικά με την τιμή της προσφοράς (268 σε σύνολο 558). Σε πολλούς από τους δικτυακούς τόπους οι τιμές και οι σχετικές επιβαρύνσεις και τα τέλη δεν εμφανίζονται καθαρά ή δεν αναφέρονται καθόλου - μέχρι τη στιγμή που ο καταναλωτής λάβει το τιμολόγιο μέσω του λογαριασμού του κινητού του. Οι τιμές δεν περιλαμβάνουν όλους τους φόρους, ενώ στην περίπτωση συνδρομής, η λέξη «συνδρομή» δεν αναφέρεται σαφώς ή δεν είναι σαφής η περίοδος της συνδρομής.
• Περισσότεροι από το 70% όλων των δικτυακών τόπων που ελέγχθηκαν δεν περιείχαν τις πληροφορίες που απαιτούνται για την επικοινωνία με τον πάροχο υπηρεσιών - η επωνυμία, η διεύθυνση ή τα στοιχεία επικοινωνίας δεν ήταν πλήρη (σε 399 από τους 558 δικτυακούς τόπους). Αυτό αποτελεί παράβαση της νομοθεσίας της ΕΕ - σύμφωνα με την οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο 2000/31/ΕΚ πρέπει να αναγράφονται τα στοιχεία του πάροχου των υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων και μία διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
• Περισσότεροι από το 60% των δικτυακών τόπων που ελέγχθηκαν παρουσίαζαν τις πληροφορίες με παραπλανητικό τρόπο (344 σε σύνολο 558). Οι πληροφορίες για τη σύμβαση αναγράφονται αλλά με ψιλά γράμματα ή είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Τα αγαθά και οι υπηρεσίες διαφημίζονται ως «δωρεάν», αλλά ο πελάτης παραπλανάται και αργότερα ανακαλύπτει ότι υπάρχει επιβάρυνση ή ότι έχει δεσμευτεί με συμβόλαιο.

Τι θα γίνει στη συνέχεια;

Οι εθνικές αρχές θα επικοινωνήσουν με τις εταιρείες και θα ζητήσουν από αυτές να δώσουν διευκρινίσεις ή να διορθώσουν τα προβλήματα που έχουν εντοπιστεί. Στην περίπτωση που δεν το κάνουν, ενδέχεται να ληφθεί νομική δράση που θα οδηγήσει στην επιβολή προστίμων ή στο κλείσιμο των δικτυακών τόπων. Για τις διασυνοριακές περιπτώσεις, οι εθνικές αρχές θα συνεργαστούν με συναδέλφους τους από άλλες αρχές της ΕΕ. Οι εθνικές αρχές καλούνται να υποβάλουν έκθεση προόδου κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009.

Ένα νέο μουσείο εικονικής πραγματικότητας υπόσχεται να φέρει στη ζωή τις εικόνες, τους ήχους και τις μυρωδιές της αρχαίας Ρωμαϊκής πόλης Herculaneum, σχεδόν 2.000 χρόνια μετά την καταστροφή της από την έκρηξη του Βεζούβιου. Το εικονικό αυτό μουσείο με το όνομα MAV, του οποίου η δημιουργία διήρκεσε τρία χρόνια, έχει σχεδιαστεί ώστε να προσφέρει στους επισκέπτες την εμπειρία της ζωής στην παράκτια αυτή πόλη πριν τη θανατηφόρα έκρηξη του ηφαιστείου. Στην τελική του έκδοση, το μουσείο περιλαμβάνει πάνω από 70 πολυμεσικές εφαρμογές, και έχει τη δυνατότητα να διακρίνει τους ενήλικους επισκέπτες από τα παιδιά, καθώς επίσης και τους Ιταλούς από τους ξένους επισκέπτες, προσαρμόζοντας ανάλος το περιεχόμενό του.

Η διαδρομή στο μουσείο περιλαμβάνει προσομοιώσεις, ολογράμματα και ηλεκτρονικά εξαρτήματα τεχνολογίας αιχμής, παρουσιάζοντας στους επισκέπτες τη ζωή και τις συνήθειες των κατοίκων μιας εξαφανισμένης πόλης. Τα λουτρά, η πολυσύχναστη αγορά, ο οίκος ανοχής και ένα αρωματοποιείο έχουν αναπαραστεθεί με πιστότητα και, χρησιμοποιώντας εξελιγμένες μηχανικές κατασκευές, αναδίδουν τις οσμές εκείνης της εποχής. Το μοναδικό ηχητικό σύστημα που έχει εγκατασταθεί, διηγείται στους επισκέπτες ιστορίες των κατοίκων ή τους καλεί να κάνουν τις αγορές τους στην εικονική αγορά του μουσείου. Καθώς οι επισκέπτες κινούνται μέσα σε αυτό, μαθαίνουν την ιστορία της δημιουργίας της πόλης και βλέπουν τρισδιάστατες αναπαραστάσεις πολυάριθμων οικιών και κήπων στις οθόνες του μουσείου. Ο περιφερειάρχης της Νάπολι, Dino Di Palma, περιέγραψε το μουσείο MAV σαν ένα "εξαιρετικό και καινοτόμο έργο".

"Αυτό είναι το πρώτο εικονικό αρχαιολογικό μουσείο της Ιταλίας και αναμένεται να προωθήσει την τοπική οικονομία και τον τουρισμό", συμπλήρωσε. Το μουσείο κόστισε 10 εκατ. € και έχει εγκατασταθεί στο κτίριο ενός παλιού σχολείου, 100 μέτρα από τον αρχαιολογικό χώρο. Το Herculaneum, μια μικρή παραλιακή πόλη νότια της Νάπολι, καταστράφηκε μετά την ίδια έκρηξη που έθαψε την Πομπηία, στις 24 Αυγούστου 79 μ.Χ. Παρότι όμως η Πομπηία σκεπάστηκε από την καυτή στάχτη και τη λάβα του ηφαιστείου, το γειτονικό Herculaneum θάφτηκε κάτω από μια στοιβάδα λιωμένων βράχων που ανακατεύτηκαν με τη λάσπη και το χώμα και στερεοποιήθηκαν.

Ακριβώς επειδή βρισκόταν πιο κοντά στον κρατήρα του ηφαιστείου, το Herculaneum θάφτηκε σε μεγαλύτερο βάθος από την Πομπηία. Έτσι, οι ανώτεροι όροφοι των κτιρίων διατηρήθηκαν και σε μερικά κτίρια βρίσκονται ακόμα ρούχα, κρεβάτια, ακόμα και μια βρεφική κούνια. Το Herculaneum είχε ακόμα το πλεονέκτημα ότι η καυτή λάσπη που το έθαψε βοήθησε στη συντήρηση των οργανικών υλών, όπως το ξύλο και τα υφάσματα.