openscience

Τρεις πανεπιστημιακοί διδάσκαλοι, ο Σταύρος Παπασταυρίδης, ο Θεοδόσιος Ζαχαριάδης και ο Στέφανος Τραχανάς λαμβάνουν μέρος σε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση για τον ρόλο των Μαθηματικών στον ανθρώπινο βίο και στοχασμό, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 26 Νοεμβρίου (ώρα έναρξης: 19.00) στo Μέγαρο και εντάσσεται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Κύκλου «Η επιστήμη στη ζωή μας» του MegaronPlus. Κατά τη συζήτηση, θα εξετασθεί το ζήτημα: «Πώς επηρεάζει την ανθρώπινη σκέψη και παιδεία η μαθηματική σκέψη». Την παρουσίαση και τον συντονισμό έχει αναλάβει ο Καθηγητής Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Αθηνών Σταύρος Παπασταυρίδης.

Τα Μαθηματικά, στις διάφορες μορφές τους, υπάρχουν όσο υπάρχουν άνθρωποι. Η μεθοδολογία και αποδεικτική διαδικασία που έχουν σήμερα, διαμορφώθηκε σε γενικές γραμμές τον 6ο-3ο π.Χ. αιώνα στην αρχαία Ελλάδα. Από την Αναγέννηση μέχρι σήμερα ζούμε το φαινόμενο της ανάπτυξης της σύγχρονης επιστήμης, φαινόμενο στο οποίο τα Μαθηματικά κατέχουν κεντρική θέση, καθώς χρησιμοποιούνταν ανέκαθεν από τις θετικές επιστήμες. Με την πάροδο των αιώνων, ο ρόλος αυτός επεκτάθηκε και σε άλλες επιστήμες (π.χ. Οικονομικά, Κοινωνιολογία, Ιατρική κ.λπ.). Η διαδικασία αυτής της επέκτασης, μέχρι σήμερα τουλάχιστον, δεν φαίνεται να έχει τέλος. Τα τελευταία 200 χρόνια περίπου (ως αποτέλεσμα κυρίως της Γαλλικής και της Βιομηχανικής Επανάστασης), έχουμε το μείζον κοινωνικό φαινόμενο της μαζικής εκπαίδευσης, όπου τα Μαθηματικά παίζουν και εδώ κεντρικό λόγο δίνοντας, μεταξύ άλλων, και τον τόνο στο νέο ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο. Στη μαζική εκπαίδευση, τα Μαθηματικά διαδραματίζουν όμως και έναν άλλο ρόλο, πέραν του γνωσιολογικού επιπέδου: είναι τα πλέον συχνά επιλεγόμενα εργαλεία αξιολογήσεων-εξετάσεων πάσης φύσεως.

Κατά τη συζήτηση, οι ομιλητές θα προσεγγίσουν ενδεικτικά τα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι τα Μαθηματικά; Πώς προέκυψαν μέσα στην Ιστορία; Ποια η μέθοδός τους; Πόσο σίγουρη είναι η αλήθεια που κηρύσσουν; Πώς σχετίζονται με την υπόλοιπη ανθρώπινη γνώση; Τι περιορισμοί υπάρχουν στον ρόλο τους μέσα στην Ιστορία; Ποιος ο ρόλος τους στην εκπαίδευση;

Ο Σταύρος Παπασταυρίδης, Καθηγητής Μαθηματικών του Πανεπιστημίου Αθηνών, που θα συντονίσει τη συζήτηση, είναι αριστούχος απόφοιτος του Τμήματος Μαθηματικών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.) και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Princeton. Έχει διδάξει στα Πανεπιστήμια Πατρών, Κρήτης και Brandeis, καθώς και στο Georgia Institute of Technology. Έχει ακόμη εργασθεί στα Εργαστήρια Bell (Murray Hill). Διετέλεσε καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών (1977-89) και του Πανεπιστημίου Αθηνών (1990-2013) και κατείχε κατά καιρούς σημαντικές θέσεις σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα και φορείς: Πρόεδρος του Τμήματος Μαθηματικών των Πανεπιστημίων Πατρών και Αθηνών, Αντιπρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, κ.ά.. Επίσης, υπήρξε εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Επιτροπή Παιδείας του Ο.Ο.Σ.Α. και μέλος των Επιτροπών Εισαγωγικών Εξετάσεων, καθώς και του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας. Το ερευνητικό του ενδιαφέρον εστιάζεται στην Άλγεβρα, τη Γεωμετρία, τη Θεωρία των Πιθανοτήτων και τη Διδακτική των Μαθηματικών. Επιπλέον, είναι συγγραφέας βιβλίων για τη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σήμερα διδάσκει Ιστορία Νεότερων Μαθηματικών στο Μεταπτυχιακό Τμήμα Μαθηματικών του Ε.Κ.Π.Α.

Τις απόψεις τους για τη συμβολή των Μαθηματικών στην εξέλιξη της ανθρώπινης σκέψης και παιδείας θα καταθέσουν ο Καθηγητής Μαθηματικών του Πανεπιστημίου ΑθηνώνΘεοδόσιος Ζαχαριάδης και ο Επίτιμος Διδάκτωρ Φυσικής και Διευθυντής Εκδόσεων του Πανεπιστημίου Κρήτης Στέφανος Τραχανάς. Ο Θεοδόσιος Ζαχαριάδης, ως ερευνητής, επικέντρωσε αρχικώς το ενδιαφέρον του στη Μαθηματική Ανάλυση και αργότερα στη Μαθηματική Εκπαίδευση, θέματα σχετικά με τα οποία έχει δημοσιεύσει εργασίες σε διεθνή περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων. Έχει χρηματίσει Διευθυντής του Τομέα Διδακτικής Μαθηματικών του Τμήματος Μαθηματικών του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.) και Πρόεδρος της Διατμηματικής Επιτροπής του διακρατικού μεταπτυχιακού προγράμματος «Διδακτική και Μεθοδολογία των Μαθηματικών» (Ε.Κ.Π.Α.-Πανεπιστήμιο Κύπρου). Επίσης, συμμετείχε σε επιτροπές ανάπτυξης αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών για τα Μαθηματικά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, καθώς και σε επιτροπές αξιολόγησης διδακτικού υλικού.

Ο φυσικός Στέφανος Τραχανάς είναι απόφοιτος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (Μηχανολογία-Ηλεκτρολογία) και του Κέντρου Πυρηνικών Ερευνών «Δημόκριτος» (Θεωρητική Φυσική). Σπούδασε επίσης Φυσική στο Πανεπιστήμιο Harvard. Διδάσκει Φυσική στο αντίστοιχο Τμήμα του Πανεπιστημίου Κρήτης. Είναι συγγραφέας εννέα βιβλίων στα πεδία της Κβαντικής Φυσικής και των διαφορικών εξισώσεων, ενώ τα συγγράμματά του αποτελούν βασικά εγχειρίδια διδασκαλίας για τα εν λόγω γνωστικά αντικείμενα στις Σχολές Θετικών Επιστημών και τα Πολυτεχνεία της χώρας. Ο Στέφανος Τραχανάς είναι ιδρυτικό μέλος και Διευθυντής των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης (Π.Ε.Κ.), του πρώτου εκδοτικού οίκου ανωτάτου εκπαιδευτικού ιδρύματος στην Ελλάδα. Για το σημαντικό έργο του στις Π.Ε.Κ. του απενεμήθη, το 2009, το βραβείο του περιοδικού «Διαβάζω». Τρία χρόνια αργότερα, τιμήθηκε από τoΊδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), με το εθνικό «Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας Β. Ξανθόπουλου-Στ. Πνευματικού». Τα νέα συγγραφικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στη δημιουργία διαδραστικών ηλεκτρονικών βιβλίων, κατάλληλων για ανοικτά πανεπιστημιακά μαθήματα μέσω διαδικτύου.

Πληροφορίες για το κοινό στο τηλέφωνο: 210 72.82.333 και στην ιστοσελίδα του ΜΜΑ: www.megaron.gr

Μαθητές από Ελλάδα και Κύπρο αγωνίστηκαν στο Austin του Texas στους Παγκόσμιους Τελικούς του F1 in Schools 2013, στο οποίο συμμετείχαν 38 ομάδες μαθητών από 22 χώρες. Οι αγώνες διενεργήθηκαν στο περιθώριο του Grand Prix της Formula 1 στις ΗΠΑ και την Ελλάδα εκπροσώπησαν η πρωταθλήτρια ομάδα μαθητών Speed Daemons από τα εκπαιδευτήρια της Ελληνογερμανικής Αγωγής στη Παλλήνη και η δευτεραθλήτρια ομάδα μαθητών Ground Force Project από τη σχολή Σ. Αυγουλέα – Λιναρδάτου στο Περιστέρι. Την Κύπρο εκπροσώπησαν η πρωταθλήτρια ομάδα μαθητών Ultrasonic Hawks από τα εκπαιδευτήρια Pascal English School στη Λευκωσία και η δευτεραθλήτρια ομάδα μαθητών Six & Plus από το Λύκειο Αγίου Γεωργίου στη Λάρνακα.

Οι μαθητές μας πραγματοποίησαν πολύ καλή εμφάνιση και ολοκλήρωσαν με μεγάλη επιτυχία τις προσπάθειές τους, γεγονός που είχε σαν αποτέλεσμα την κατάκτηση του βραβείου καλύτερης ιστοσελίδας από την ομάδα Speed Daemons και την κατάκτηση της 11ης θέσης στην γενική κατάταξη από την ομάδα Ground Force Project. Οι δύο ομάδες μας από την Κύπρο κατέλαβαν την 26η και 27η θέση στην γενική κατάταξη.

Οι επιτυχίες των μαθητών μας αποδεικνύουν το πολύ μεγάλο ενδιαφέρον που παρουσιάζει ο διαγωνισμός F1 in Schools στην Ελλάδα (http://www.f1inschools.gr/) και τις προοπτικές που υπάρχουν για την αξιοποίησή του στα Γυμνάσια και Λύκεια της χώρας για την ενίσχυση της διδασκαλίας των φυσικών επιστημών, νέων τεχνολογιών, μηχανικής και των μαθηματικών, δηλώνει ο υπεύθυνος υλοποίησης του διαγωνισμού σε Ελλάδα και Κύπρο, Δημήτρης Πολυματίδης.

Το πρόγραμμα F1 in Schools υλοποιείται σε περισσότερες από 30 χώρες με την συμμετοχή πάνω από 17.000 μαθητών ηλικίας 9-19 ετών. Είναι μία διεθνής πρωτοβουλία μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που υποστηρίζεται από τα Υπουργεία Παιδείας πολλών χωρών, όπως της Αγγλίας, Ιρλανδίας, Γερμανίας, Αυστραλίας, Μαλαισίας, Κύπρου. Σκοπός του προγράμματος είναι να οδηγήσει τους μαθητές, μέσα από τον σχεδιασμό και την κατασκευή μικρών μοντέλων αγωνιστικών F1 Αυτοκινήτων από ξύλο balsa, στην εμπειρική απόκτηση βασικών γνώσεων πάνω στις Φυσικές Επιστήμες, Νέες Τεχνολογίες, Μηχανική και Μαθηματικά (βλέπετε STEM Education), καθώς και στην ανάπτυξη πολύτιμων δεξιοτήτων και ικανοτήτων (προσωπικών και επαγγελματικών), χρησιμοποιώντας ένα ελκυστικό εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Τη συμβολή τους στον εμπλουτισμό της Wikipedia προσφέρουν οι φοιτητές του Τμήματος Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Α.Π.Θ. καθώς στο πλαίσιο του μαθήματος Ιατρικής Εκπαίδευσης εφαρμόζεται μια καινοτόμος μέθοδος διδασκαλίας.

Φοιτητές του Α.Π.Θ. μαθαίνουν να αναλύουν και να εμπλουτίζουν τη Wikipedia. Περισσότερα από 70 άρθρα Ελλήνων φοιτητών του μαθήματος Ιατρικής Εκπαίδευσης του Α.Π.Θ. έχουν συμπεριληφθεί στην παγκόσμια βάση δεδομένων, την Wikipedia. Επίσης, στο πλαίσιο της εργασίας των φοιτητών γίνεται μετάφραση ιατρικών λημμάτων στα ελληνικά τα οποία στη συνέχεια ενσωματώνονται στην ελληνική ιατρική ορολογία. Οι φοιτητές σχηματίζουν ομάδες δύο-τριών ατόμων για να δουλέψουν στο ίδιο λήμμα, με αποτέλεσμα την καλύτερη ποιότητα των μεταφρασμένων λημμάτων.

Η προσπάθεια ακολουθεί τις κατευθυντήριες γραμμές του Wikipedia Education Program και αποτελεί σημαντικό σταθμό για τη μελλοντική επέκταση και λειτουργία παρόμοιων προγραμμάτων και σε άλλες σχολές και πανεπιστήμια της Ελλάδας, με στόχο τον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση της εκπαίδευσης.

Σήμερα, Πέμπτη 21 Νοεμβρίου 2013 και ώρες 18.00 – 20.00, στο πλαίσιο του μαθήματος, θα πραγματοποιηθούν δύο ομιλίες, στο Μεγάλο Αμφιθέατρο του Τμήματος Ιατρικής του Α.Π.Θ. Αναλυτικά:

• «Ιατρική εκπαίδευση και Wikipedia» με ομιλητή τον Διαχειριστή της Ελληνικής Wikipedia, Κώστα Σταμπούλη.
• «Ιατρικές Εγκυκλοπαίδειες, στην εποχή του σημασιολογικού ιστού: το νόημα της DBpedia», με ομιλητή τον Δρ. Χαράλαμπο Μπράτσα, Σύμβουλο της Μονάδας Σημασιολογικού Ιστού του Α.Π.Θ. και Πρόεδρο του Open Knowledge Foundation - Greece.

Η πρόσβαση στο μάθημα θα είναι ελεύθερη για όλους τους ενδιαφερόμενους, οι οποίοι θα μπορούν να εγγραφούν στο μάθημα μέσω του συνδέσμου

Η Αμερικανική εταιρία Solid Concepts κατασκεύασε, με τη βοήθεια ενός 3Δ εκτυπωτή, ένα αντίγραφο του κλασικού πιστολιού Browning 1911, το οποίο ξεπερνά τα πλαστικά σε ανθεκτικότητα και ακρίβεια, ρίχνοντας 50 σφαίρες πριν διαλυθεί. Η εταιρία κατασκεύασε τα τμήματα του όπλου που χρησιμοποιούσαν οι Αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις μέχρι το 1985 χρησιμοποιώντας μια τεχνική που ονομάζεται DMLS (direct metal laser sintering) και αναφέρει ότι μπορεί να ανταποκριθεί στα αιτήματα πελατών μέσα σε πέντε ημέρες.

Οι προηγούμενες προσπάθειες του ακτιβιστή Cody Wilson να κατασκευάσει ένα όπλο με τη βοήθεια 3Δ εκτυπωτών είχαν προκαλέσει ανησυχία πέρυσι, αλλά και φέτος, όταν κατασκευάστηκαν πλαστικά όπλα που είχαν τη δυνατότητα να ρίξουν λίγες βολές πριν διαλυθούν. Το Αμερικανικό Υπουργείο Εσωτερικών προσπάθησε τότε να μπλοκάρει τη διανομή των σχεδίων που δυνητικά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από οποιονδήποτε διαθέτει έναν κατάλληλο εκτυπωτή.

Ο Phillip Conner, υπεύθυνος της μεθόδου DMLS για τη Solid Concepts, ανέφερε ότι «δεν προσπαθούμε να βρούμε έναν ευκολότερο, φτηνότερο και καλύτερο τρόπο για να φτιάξουμε ένα όπλο. Αυτό που θέλουμε να κάνουμε είναι να διαλύσουμε την αντίληψη ότι τα ανταλλακτικά που φτιάχνονται με DMLS δεν είναι αρκετά ισχυρά ή ακριβή για πραγματικές εφαρμογές».

Οι δοκιμαστικές βολές του όπλου έδειξαν ότι μπορεί να πυροβολήσει 50 φορές με ανεκτή ακρίβεια από σταθερή θέση. Η εταιρία αναφέρει ότι το όπλο αποτελείται από 30 τμήματα από ανοξείδωτο ατσάλι και ένα κράμα νικελίου-χρωμίου και ότι μπορεί να πετύχει το στόχο από απόσταση 30 μέτρων. Παρόλα αυτά, ένα τέτοιο όπλο δε θα μπορούσε να τυπωθεί με κάποιον οικιακό 3Δ εκτυπωτή, παρά μόνο με ένα βιομηχανικό: η διαδικασία εκτύπωσης λιώνει τη μεταλλική σκόνη τοπικά μέσω μιας στοχευμένης ακτίνας laser, με παρόμοιο τρόπο με αυτόν που χρησιμοποιείται στην κατασκευή ανταλλακτικών για αεροπλάνα ή ιατρικών οργάνων κατά παραγγελία.

Σχεδόν κάθε δραστηριότητα της NASA, εκτός από τις εργασίες στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), θα διακοπούν απότομα μετά την αποτυχία του Κογκρέσου να αποτρέψει τη διακοπή λειτουργίας της Ομοσπονδιακής κυβέρνησης . Οι τρέχουσες ρομποτικές αποστολές, όπως η Lunar Atmosphere and Dust Environment Explorer (LADEE) που είναι τώρα στο δρόμο προς τη Σελήνη, όπως και δορυφόροι που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη, όπως η συστάδα Tracking and Data Relay, θα συντηρούνται από προσωπικό ασφαλείας , όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος της NASA Allard Beutel στις 30 Σεπτεμβρίου. Η NASA θα φροντίσει ώστε τα δεδομένα να συνεχίσουν να διοχετεύονται από την πιο μακρινή γωνιά του Ηλιακού συστήματος, αλλά δε θα επιτραπεί στους επιστήμονες και τους μηχανικούς να τα χρησιμοποιήσουν κατά τη διάρκεια της διακοπής λειτουργίας.

Συνολικά, μόνο περίπου 549 πλήρους και μερικής απασχόλησης εργαζόμενοι στη NASA - περίπου 3% των πάνω από 18.000 εργαζομένων - θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απαραίτητο προσωπικό και να απαλλάσσονται από την άδεια απουσίας κατά το κλείσιμο, είπε ο Beutel.

"Ο εκτιμώμενος χρόνος για την ολοκλήρωση του κλεισίματος για τις συνήθεις δραστηριότητες του Οργανισμού, οι οποίες περιλαμβάνουν τη συντριπτική πλειονότητα των υπαλλήλων της NASA, των συνεργατών και των εγκαταστάσεων, είναι λιγότερο από μισή ημέρα", όπως έγραψε η Οικονομική Διευθύντρια της NASA Elizabeth Robinson στις 27 Σεπτέμβρη, σε μια επιστολή προς τη Sally Ericsson, την αναπληρώτρια Διευθύντρια του προγράμματος στο Γραφείο διαχείρισης και Προϋπολογισμού του Λευκού Οίκου.
Μερικά προγράμματα της NASA θα πρέπει να εξαιρεθούν από την άμεση διακοπή λειτουργίας , όπως αυτά στα οποία ήδη έχουν ξεκινήσει δοκιμές, ανέφερε ο Beutel. Ένα τέτοιο πρόγραμμα είναι το James Webb Space Telescope , μια αποστολή ναυαρχίδα της αστροφυσικής που, με εκτιμώμενο κόστος περίπου 8.8 δισεκατομμύρια δολλάρια για τη κατασκευή, την εκτόξευση και λειτουργία για πέντε χρόνια, ήδη μαστίζεται από τις δαπανηρές καθυστερήσεις . Μερικά από τα όργανα του JWST υποβάλλονται τώρα σε κρυογονικές δοκιμές κενού στο Goddard Space Flight Center στο Greenbelt του Μέριλαντ. Έχει επιτραπεί στις δοκιμές αυτές να συνεχιστούν, γιατί η διακοπή τους θα έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της NASA. Αυτές οι δοκιμές ήταν προγραμματισμένο να συνεχιστούν για περίπου δύο ακόμη μήνες.

Άλλα προγράμματα δε θα πάρουν καμία αναστολή, ανεξάρτητα από το αν ακολουθούν αυστηρό χρονοδιάγραμμα ή όχι. Για παράδειγμα, οι προετοιμασίες του σκάφους MAVEN που θα μελετήσει την ατμόσφαιρα του Άρη θα σταματήσουν, ματαιώνοντας την εκτόξευση που ήταν προγραμματισμένη για τις 18 Νοεμβρίου - η αποστολή ήταν, μέχρι τώρα, υπόδειγμα τήρησης των χρονοδιαγραμμάτων και η καθυστέρηση θα είναι ιδιαίτερα καταστροφική, μια που οι ευκαιρίες να ξεκινήσει μια αποστολή για τον Άρη είναι διαθέσιμες μόλις κάθε 26 μήνες.