openscience

Τίτλος Εκδήλωσης: ΜΑΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: Επικοινωνία και Γλώσσα
Ημερομηνία διεξαγωγής: Τρίτη, 27/5/2014, 17:00 - 18:30
Φορέας διοργάνωσης: Στοά του Βιβλίου
Ομιλητές: Μυρτώ Ρήγου, Καθ. Τµήµα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης Πανεπιστημίου Αθηνών.
URL μετάδοσης: http://live.grnet.gr/stoabibliou/auditorium1/
URL εκδήλωσης: http://www.stoabibliou.gr/ep/pr_Epikoinoniia.php
Χαρακτηριστικά μετάδοσης: Φυσική Γλώσσα Ομιλητή
Δικαιώματα Πρόσβασης: Ανοικτή/Δημόσια

Τίτλος Εκδήλωσης: Μπορεί να υπάρξει αστική αναγέννηση χωρίς «χαμένους»;
Ημερομηνία διεξαγωγής: Τρίτη, 27/5/2014, 19:00 – 21:00
Φορέας διοργάνωσης: Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών
Ομιλητές: Chris Hamnett: Καθηγητής Κοινωνικής Γεωγραφίας στο Τμήμα Γεωγραφίας του King's College London, Tuna Tasan-Kok: Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο TU Delft, Ολλανδία, Ιωάννης Σαγιάς: Επίκουρος Καθηγητής της Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη σε ζητήματα πολεοδομίας-χωροταξίας, Νίκος Καραδημητρίου: Επίκουρος Καθηγητής Πολεοδομίας και Ανάπτυξης Ακινήτων, Bartlett School of Planning, University College London (UCL), Συντονισμός: Νικόλας Σουλιώτης, Κοινωνιολόγος, Ερευνητής ΕΚΚΕ (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών).
URL μετάδοσης: http://live.grnet.gr/sgt/auditorium2/
URL εκδήλωσης: http://www.sgt.gr/gr/programme/event/1350
Χαρακτηριστικά μετάδοσης: Φυσική Γλώσσα Ομιλητή (Για τις ομιλίες των ξένων προσκεκλημένων υπάρχει ταυτόχρονη διερμηνεία).
Δικαιώματα Πρόσβασης: Ανοικτή/Δημόσια

Τίτλος Εκδήλωσης: ΜΑΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ: Παράδοση και πρωτοπορία.
Ημερομηνία διεξαγωγής: Τετάρτη, 28/5/2014, 19:30 - 21:00
Φορέας διοργάνωσης: Στοά του Βιβλίου
Ομιλητές: Αντώνης Φωστιέρης, Ποιητής.
URL μετάδοσης: http://live.grnet.gr/stoabibliou/auditorium1/
URL εκδήλωσης: http://www.stoabibliou.gr/ep/pr_Poetry.php
Χαρακτηριστικά μετάδοσης: Φυσική Γλώσσα Ομιλητή
Δικαιώματα Πρόσβασης: Ανοικτή/Δημόσια

Τίτλος Εκδήλωσης: RInES - Research and Innovation in the service of Economy and Society [Conference] [Amphitheatre "Aimilios Riadis"]
Ημερομηνία διεξαγωγής: Πέμπτη, 29/5/2014, 09:30 – 18:00, Παρασκευή, 30/5/2014, 09:30 – 18:30
Φορέας διοργάνωσης: Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης
Ομιλητές: βλ. http://rines.gr/node/10
URL μετάδοσης: http://live.grnet.gr/tch/auditorium1/
URL εκδήλωσης: http://rines.gr/
Χαρακτηριστικά μετάδοσης: Φυσική Γλώσσα Ομιλητή.
Δικαιώματα Πρόσβασης: Ανοικτή/Δημόσια.

Τίτλος Εκδήλωσης: Harvesting the Sea [Wiener Laboratory Conference]
Ημερομηνία διεξαγωγής: Παρασκευή, 30/5/2014, 09:00 - 19:30, Σάββατο, 31/5/2014, 10:00 - 14:30
Φορέας διοργάνωσης: Αμερικανική Σχολή Κλασσικών Σπουδών στην Αθήνα
Ομιλητές: Organized by Tatiana Theodoropoulou, Wiener Laboratory Post-Doctoral Fellow, ASCSA.
URL μετάδοσης: http://live.grnet.gr/ascsa/
URL εκδήλωσης: http://www.ascsa.edu.gr/index.php/news/eventDetails/conference-harvesting-the-sea
Χαρακτηριστικά μετάδοσης: Φυσική Γλώσσα Ομιλητή (χωρίς διερμηνεία).
Δικαιώματα Πρόσβασης: Ανοικτή/Δημόσια. 

Από την εκτόξευσή του την άνοιξη του 2009, το διαστημικό τηλεσκόπιο Κέπλερ της NASA “κυνηγά” εξωπλανήτες. Το άγιο δισκοπότηρο είναι ένας πλανήτης που θα είναι ουσιαστικά σαν τον δικό μας από άποψη μεγέθους, σύστασης και δυνατότητας για κατοίκηση: μια δίδυμη αδερφή της Γης. Μολονότι δεν έχουμε ακόμα βρει έναν πλανήτη που να ταιριάζει ακριβώς σε αυτήν την περιγραφή, το Κέπλερ επιβεβαίωσε πλέον την ανακάλυψη ενός εξωπλανήτη σε μέγεθος Γης, στην κατοικήσιμη ζώνη του αστέρα του.

Ο εξωπλανήτης Kepler-186f είναι περίπου 10% μεγαλύτερος από τη Γη και περιστρέφεται γύρω από έναν αστέρα νάνο M, έναν κόκκινο νάνο δηλαδή, περίπου 500 έτη φωτός μακριά, στον αστερισμό του Κύκνου. Ο αστέρας είναι περίπου μισός σε μέγεθος και μάζα από τον ήλιο μας, με αποτέλεσμα η περιστροφή του Kepler-186f να διαρκεί περίπου 130 γήινες μέρες. Στο εξωτερικό άκρο της κατοικήσιμης ζώνης του άστρου, ο πλανήτης λαμβάνει περίπου το ένα τρίτο της ακτινοβολίας από το μητρικό του άστρο, όπως και εμείς από το δικό μας.

Η ζωή, όπως την ξέρουμε, απαιτεί την παρουσία νερού σε υγρή μορφή, έτσι ένας πλανήτης με δυνατότητα για ζωή δεν θα ήταν πολύ κοντά στο αστέρι (το οποίο θα ήταν πολύ θερμό και το νερό θα ήταν ατμός), αλλά ούτε και πολύ μακριά από αυτό (όπου θα έκανε πολύ κρύο και το νερό θα ήταν πάγος). Η κατοικησιμότητα απαιτεί μια “ζώνη Goldilocks”, όπου οι συνθήκες είναι ακριβώς αυτές που πρέπει.

“Γνωρίζουμε μόνο έναν πλανήτη στον οποίο υπάρχει ζωή, τη Γη. Όταν ψάχνουμε για ζωή έξω από το ηλιακό μας σύστημα, εστιάζουμε στον εντοπισμό πλανητών με χαρακτηριστικά που προσομοιάζουν σε αυτά της Γης”, δήλωσε η Elisa Quintana, επικεφαλής συντάκτρια της έρευνας και συμπλήρωσε: “Η εύρεση ενός πλανήτη σε κατοικήσιμη ζώνη, σε μέγεθος Γης, είναι ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός”.

Ο Thomas Barclay, μέλος της ερευνητικής ομάδας, πρόσθεσε: “Η παρουσία του στην κατοικήσιμη ζώνη δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε ότι αυτός ο πλανήτης είναι κατοικήσιμος. Η θερμοκρασία στον πλανήτη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το είδος της ατμόσφαιράς του. Ο Kepler-186f μπορεί να θεωρηθεί ως ένας ξάδερφος της Γης παρά ως δίδυμος αδερφός της. Έχει πολλές ιδιότητες που μοιάζουν με της Γης”.

Ο καθορισμός της σύστασης πλανητών που βρίσκονται στην κατοικήσιμη ζώνη, δεν είναι τόσο εύκολος όσο εκείνων που είναι απίστευτα κοντά στο άστρο, επειδή δεν υπάρχει αρκετή ακτινοβολία διαθέσιμη από το μητρικό άστρο για να καθοριστεί τι απορροφάται και τι όχι. Ενώ προηγούμενα ευρήματα έδειξαν ότι ο Kepler-186f είναι ένας βραχώδης πλανήτης, απαιτείται περαιτέρω ανάλυση προτού εξαχθούν οποιαδήποτε οριστικά συμπεράσματα.

Έαν έχετε απορίες για τους επιστήμονες, μπορείτε να τους ρωτήσετε χρησιμοποιώντας #Kepler186f στο Twitter ή να τους στείλετε μήνυμα στο Facebook ή το G+.

Την επόμενη φορά που θα αισθανθείτε ότι σας έρχεται να φτερνιστείτε, σηκώστε τον αγκώνα σας για να καλύψετε το πολυφασικό στροβιλώδες επιπλέον νέφος που ετοιμάζεστε να εκτοξεύσετε!

Ακριβώς! Μια νέα μελέτη από ερευνητές του MIT δείχνει ότι το βήξιμο και το φτέρνισμα συνοδεύονται από αέρια νέφη που διατηρούν τα δυνητικά μολυσματικά τους σταγονίδια υψηλά, σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις από ό,τι είχε παρατηρηθεί έως τώρα. “Όταν βήξετε ή φτερνιστείτε, μπορείτε να δείτε τα σταγονίδια ή να τα αισθανθείτε, αν φτερνιστεί κάποιος πάνω σας”, λέει ο John Bush, καθηγητής Εφαρμοσμένων Μαθηματικών στο MIT και μέλος της συγγραφικής ομάδας μιας νέας εργασίας σχετικά με το θέμα. Και προσθέτει: “Αυτό που δεν βλέπετε όμως είναι το νέφος, την αόρατη αέρια φάση. Το αέριο αυτό νέφος έχει ως αποτέλεσμα την επέκταση της απόστασης των μεμονωμένων σταγονιδίων, ιδίως των μικρών”.

Ρίξτε εδώ μια ματιά για να πάρετε μια ιδέα.

Πράγματι, η μελέτη διαπιστώνει ότι τα μικρότερα σταγονίδια που παράγονται από ένα βήξιμο ή φτέρνισμα, μπορούν να ταξιδέψουν πέντε έως 200 φορές μακρύτερα από ό,τι αν απλώς μεταφέρονταν ως ομάδες ασύνδετων σωματιδίων – κάτι που υπέθεταν προηγούμενες εκτιμήσεις. Η τάση αυτών των σταγονιδίων να παραμένουν στον αέρα, καθώς τίθενται και πάλι σε αιώρηση από αέρια νέφη, σημαίνει ότι τα συστήματα εξαερισμού μπορεί να είναι περισσότερο επιρρεπή στη μετάδοση δυνητικά μολυσματικών σωματιδίων από ό, τι είχε αρχικά υποπτευθεί.

Με αυτό κατά νου, οι αρχιτέκτονες και οι μηχανικοί μπορεί να θέλουν να επανεξετάσουν το σχεδιασμό εργασιακών χώρων και νοσοκομείων ή την κυκλοφορία του αέρα στα αεροπλάνα, για να μειώσουν τις πιθανότητες μετάδοσης των αερομεταφερόμενων παθογόνων μεταξύ των ανθρώπων. Μπορεί να έχει κανείς μόλυνση του εξαερισμού με ένα πολύ πιο άμεσο τρόπο από ό,τι θα περιμέναμε αρχικά”, αναφέρει η Lydia Bourouiba, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος του ΜΙΤ και μέλος της συγγραφικής ομάδας της μελέτης.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν απεικόνιση υψηλής ταχύτητας του βήχα και του φτερνίσματος, καθώς και εργαστηριακές προσομοιώσεις και μαθηματικά μοντέλα, για να αναλύσουν το βήξιμο και το φτέρνισμα από τη σκοπιά της ρευστομηχανικής. Τα συμπεράσματά τους “κατεδάφισαν” κάποιες σκέψεις του παρελθόντος σχετικά με το θέμα. Για παράδειγμα: Οι ερευνητές είχαν προηγουμένως υποθέσει ότι τα μεγαλύτερα σταγονίδια βλέννας πετούν μακρύτερα από ό,τι τα μικρότερα, επειδή έχουν μεγαλύτερη ροπή, η οποία κλασικά ορίζεται ως το γινόμενο της μάζας επί την ταχύτητα. Αυτό θα ίσχυε αν η τροχιά του κάθε σταγονιδίου ήταν άσχετη με εκείνες των γύρω του. Αλλά κοντινές παρατηρήσεις δείχνουν ότι αυτό δε συμβαίνει. Οι αλληλεπιδράσεις των σταγονιδίων με το αέριο νέφος κάνουν όλη τη διαφορά στις τροχιές τους. Πράγματι, το βήξιμο ή το φτέρνισμα μοιάζουν, ας πούμε, με συννεφάκι καπνού που βγαίνει από μια καπνοδόχο.

“Αν αγνοήσει κανείς την παρουσία του αερίου νέφους, το πρώτο πράγμα που του έρχεται στο μυαλό είναι ότι οι μεγαλύτερες σταγόνες πάνε μακρύτερα από τις μικρότερες, ταξιδεύοντας το πολύ δύο μέτρα”, δηλώνει ο Bush και συνεχίζει: “Αλλά αποσαφηνίζοντας τη δυναμική του αερίου νέφους, δείξαμε ότι υπάρχει μια κυκλοφορία μέσα στο νέφος - οι μικρότερες σταγόνες μπορεί να σαρωθούν και να τεθούν ξανά σε αιώρηση από τους στροβίλους μέσα σε ένα νέφος και έτσι να κατακαθίσουν πιο αργά. Βασικά, οι μικρές σταγόνες μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλη απόσταση από αυτό το νέφος, ενώ οι μεγαλύτερες σταγόνες πέφτουν. Έτσι αντιστρέφεται η εξάρτηση της απόστασης από το μέγεθος”.

Συγκεκριμένα, η μελέτη διαπιστώνει ότι σταγονίδια με διάμετρο 100 μικρόμετρα - ή αλλιώς εκατομμυριοστά του μέτρου - ταξιδεύουν 5 φορές μακρύτερα από ό,τι είχε προηγουμένως εκτιμηθεί, ενώ σταγονίδια 10 μικρομέτρων σε διάμετρο ταξιδεύουν 200 φορές μακρύτερα. Σταγονίδια μεγέθους μικρότερου των 50 μικρομέτρων μπορούν συχνά να παραμείνουν στον αέρα τόσο ώστε να φτάσουν τις μονάδες εξαερισμού οροφής.

Το βήξιμο ή το φτέρνισμα είναι ένα “πολυφασικό στροβιλώδες επιπλέον νέφος”, όπως το αποκαλούν οι ερευνητές στη μελέτη, επειδή το νέφος αναμειγνύεται με τον περιβάλλοντα αέρα πριν το φορτίο των υγρών σταγονιδίων πέσει, εξατμιστεί σε στερεά υπολείμματα ή και τα δύο.

“Το νέφος μεταφέρει ατμοσφαιρικό αέρα μέσα σε αυτό και συνεχίζει να αυξάνεται και να αναμειγνύεται”, λέει η Bourouiba και συμπληρώνει: “Αλλά, καθώς αναπτύσσεται, το νέφος επιβραδύνεται και έτσι καθίσταται λιγότερο ικανό να αποβάλει τα σταγονίδια από μέσα του. Επομένως, δεν μπορεί κανείς να προτείνει ως μοντέλο αυτού τα μεμονωμένα σταγονίδια που κινούνται βαλλιστικά”.

Οι ερευνητές του MIT ετοιμάζονται πλέον να εστιάσουν στο πώς ακριβώς αυτά τα σταγονίδια σχηματίζονται και εκτοξεύονται από το στόμα.

Επομένως, μην ξεχνιόμαστε: χεράκι ή καλύτερα αγκώνα στο στόμα, κάθε φορά που θέλουμε να βήξουμε ή να φτερνιστούμε...

Οι άνθρωποι έχουν κατά καιρούς περίεργα γούστα στο σεξ. Έχετε ακούσει όμως ποτέ κάποιον να έχει κοιμηθεί με…πρωτόγονο;

Μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι διευθέτησε μια από τις μεγαλύτερες διαμάχες της ανθρώπινης εξέλιξης, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι διασταυρώθηκαν με τους Νεάντερταλ. Είναι γνωστό ότι άνθρωποι, των οποίων η πρόσφατη καταγωγή είναι από την Αφρική, έχουν λιγότερα γονίδια κοινά με τους Νεάντερταλ, από εκείνους των οποίων η προέλευση είναι από την Ευρώπη ή την Ασία. Υπάρχουν δύο εξηγήσεις για αυτό. Η πιο προφανής είναι ότι οι άνθρωποι και οι Νεάντερταλ κατά καιρούς υπήρξαν ζωηρούληδες, ζευγάρωσαν και η γενετική σχέση τους ήταν αρκετά κοντά ώστε κάποιοι από τους απογόνους επέζησαν για να περάσουν τα γονίδιά τους σε εμάς. Όλα αυτά όμως, αφού είχαν εγκαταλείψει οι άνθρωποι την Αφρική.

Η εναλλακτική άποψη είναι ότι οι Νεάντερταλ αποσπάστηκαν από έναν υπο-πληθυσμό των κοινών μας προγόνων και ότι ο ίδιος υπο-πληθυσμός παρείχε επίσης το μεγαλύτερο μέρος ή το σύνολο των ανθρώπων που στη συνέχεια εγκατέλειψαν την Αφρική. Η συζήτηση μεταξύ αυτών των δύο σεναρίων δεν είχε καταλήξει κάπου ως τώρα. Όπως τα περισσότερα θέματα στον τομέα της πρώιμης ανθρώπινης προέλευσης, είχε μάλλον πάρει φωτιά κατά καιρούς. Οι προηγούμενες μέθοδοι ανάλυσης γονιδιώματος είχαν αγωνιστεί σκληρά για να γίνει διάκριση μεταξύ των δύο.

Πλέον, μια μελέτη στο περιοδικό Genetics φαίνεται να βρήκε την άκρη. “Η προσέγγισή μας μπορεί να διακρίνει ανάμεσα σε δύο ελαφρώς διαφορετικά σενάρια που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τις γενετικές ομοιότητες μεταξύ των Νεάντερταλ και των σύγχρονων ανθρώπων από την Ευρώπη και την Ασία”, είπε ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, ο Δρ. Konrad Lohse από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

Η τεχνική αναπτύχθηκε αρχικά για τη σύγκριση συγγενών ειδών και υποειδών εντόμων, καθώς και απομονωμένων σε νησιά πληθυσμών χοίρων στη Νοτιοανατολική Ασία. Όπως δήλωσε ο Lohse: “Δεδομένου ότι η μέθοδος κάνει μέγιστη χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε μεμονωμένα γονιδιώματα, είναι ιδιαίτερα συναρπαστική για την αποκάλυψη της ιστορίας ειδών που είναι σπάνια ή έχουν εξαφανιστεί”. Ο Lohse συνέκρινε τέσσερα γονιδιώματα, ενός Αφρικανού, ενός που ζούσε έξω από την Αφρική, ενός χιμπατζή και ενός απολιθωμένου Νεάντερταλ. Χώρισε το γονιδίωμα σε μικρά τμήματα και εκτίμησε την πιθανότητα των δύο σεναρίων για το καθένα, λαμβάνοντας υπόψη τις ομοιότητες των δύο σύγχρονων ανθρώπων σε σύγκριση με άλλα είδη. Η μέθοδος αποδείχθηκε ισχυρή για διαφορετικά μήκη των τμημάτων. Η μελέτη αναφέρει πως “η ανάλυση επιτρέπει να απορριφθεί οριστικά το μοντέλο της προγονικής δομής στην Αφρική και αντ’ αυτού αποκαλύπτει την ισχυρή υποστήριξη της μείξης των Νεάντερταλ στην Ευρασία”.

Η μελέτη διαπίστωσε επίσης μια υψηλότερη αναλογία γονιδίων Νεάντερταλ σε μη Αφρικανούς ανθρώπους σε σύγκριση με προηγούμενη έρευνα (3,4 έως 7,3 % αντί για 1,5 έως 2,1 %). Ωστόσο, ο Lohse λέει πως διαφορετικές μέθοδοι παράγουν κάπως διαφορετικά αποτελέσματα για το θέμα αυτό. Ο Lohse εκτιμά ότι άνθρωποι και Νεάντερταλ διαφοροποιήθηκαν 329 με 349.000 χρόνια πριν, ενώ αυτοί που έφυγαν από την Αφρική και εκείνοι που παρέμειναν, 122 με 141.000 χρόνια πριν. Το έργο του είναι σύμφωνο με πρόσφατες μελέτες που προτείνουν ότι υπήρξε επίσης διασταύρωση μεταξύ ανθρώπων και Νεάντερταλ με τους Denisovans, καθώς και έναν άλλο μυστηριώδη συγγενή, αν και πολλές εκτιμήσεις για την εγκατάλειψη της Αφρικής δείχνουν σημαντικά μεταγενέστερο χρόνο.

Ο εκδότης του περιοδικού Genetics, Mark Johnston, εξήρε τη μελέτη αυτή όχι μόνο για τη λύση του αμφιλεγόμενου αυτού ζητήματος, αλλά και για το ότι ανοίγει το δρόμο για την κατανόηση της εξελικτικής ιστορίας άλλων ειδών.

Να λοιπόν που συμπληρώθηκε άλλο ένα κομμάτι στο παζλ της ιστορίας και της εξέλιξης του ανθρώπου. Και αυτό το κομμάτι μάς υπενθυμίζει την πραγματική μας θέση στην φύση.